Koos Dijksterhuis

Nazomer – parnassiatijd! Van juli tot september bloeien deze prachtige bloemen. Op Schiermonnikoog kleuren ze nu de bermen van schelpenpaden, sommige duinvalleien en grote delen van het begroeide strand wit. Op lichtgroene, kaarsrechte standaardjes staan de ronde, witte knoppen en de bloemen van wit porselein, met eigele kransjes van meeldraadjes. Dat zijn honingpotjes waarop insecten op afkomen, vliegen vooral, en die kruisbestuiven de bloemen. De gele draadjes zijn lokkertjes, de vruchtbare meeldraden zijn groter, ze torenen boven de bloem uit. Het aantal vruchtbare meeldraden hangt af van de leeftijd van de bloem. Elke dag komt er één bij, en als er een zweefvlieg tegenaan botst breek hij af en laat ie zijn stuifmeel los. Als nummer vijf is afgebroken, komt de centrale stamper binnen bereik van zoetekauwende insecten en wordt de bloem bevrucht. …

Lees Meer Lees Meer

Begin augustus kampeerden we in de Vogezen. Op achthonderd meter hoogte zetten we de tent op, met uitzicht over beboste hellingen. De tent stond op een weinig betreden pad, het enige vlakke terrein in de verre omtrek. De zon brandde, de grond was van steen en er gutste veel zweet van mijn rug voordat alle haringen erin stonden. Ondertussen zoemden dazen toe.

’s Avonds staken we een vuurtje aan. De dazen verdwenen, een dwergooruil floot zijn eindeloos herhaalde mono-toon. Het uiltje verplaatste zich soms, een enkele keer klonk het vlakbij. We zagen hem niet, al was het nog licht. Een zwarte specht lachte in het bos. Boven ons zweefden vier wespendieven over, roofvogels die in Noordoost-Frankrijk relatief veel voorkomen. …

Lees Meer Lees Meer

Veel zomerbloemen hebben hun toptijd achter de rug, al blijven sommige doorbloeien. Koekoeksbloemen, kattenstaarten, walstro, wilgenroosje en vele anderen bloeien nog wat na. Maar er zijn er ook die nu pas hun piek hebben, parnassia bijvoorbeeld, en er zijn er die al een tijd pieken, en dat onvermoeibaar blijven doen. Munt bijvoorbeeld, leeuwentand en kamille. Perzikkruid is ook zo’n doorbloeier, een zeer algemeen plantje dat door de meeste tuiniers rücksichtslos verwijderd wordt. Toch heeft perzikkruid niet alleen een mooie naam, maar ook prachtige bloemen, die nog eens maandenlang te zien zijn ook. Nu is perzikkruid wel een plant van nieuwe, kale, omgewerkte grond, een pionier. En tuinen bestaan vaak uit oude grond die al dichtbegroeid is. Hoewel veel tuinen juist grotendeels uit onbegroeide, omgewerkte aarde bestaan, maar dan willen de tuiniers dat zo houden, omdat ze het er netjes vinden uitzien. Een spontaan opbloeiend perzikkruid zou er uitgerukt worden. …

Lees Meer Lees Meer

Bij ons huisje op Schiermonnikoog verscheen afgelopen zomer een konijnengezin. Eén van de ouderkonijnen was een wild konijn, grijsbruin met een oranjebruin nekje. De andere ouder was wit met zwarte vlekjes. Dat konijn zag ik drie jaar geleden voor het eerst. Het was vast een ontsnapt huisdier. Zonder schutkleur en ervaring leek het me kansloos. Het zou wel door een buizerd of verwilderde kat gepakt worden, maar dat gebeurde niet. Het konijn wist zich in leven te houden en nu had het zowaar kleintjes. Ik telde vijf witte babykonijntjes, twee bruine en één zwart. Ze leefden onder een dichte rozenhaag, waarvandaan ze het grasveld op- en afgraasden. Eén wit babykonijntje waagde zich het verst van zijn familie en durfde om ons huisje heen te hippen. …

Lees Meer Lees Meer

Het zal je maar gebeuren: het ene jaar (2012) woon je in het “leukste dorp van Nederland”, het jaar erop wordt je leukste dorp overspoeld door een glanzende tsunami van vretende en parende kevers. Uit alle dorpen des lands kozen de kevers uitgerekend Tuk voor hun massa-orgie. Tuk ligt tegen Steenwijk aan. Inwoners van Tuk zijn dus geen Tukkers, want Tukkers komen uit Twente.

De Tukse keverzee bestaat uit zuringhaantjes. Er zijn tweekleurige en groene zuringhaantjes en er zijn nog veel meer soorten bladhaantjes. Bladhaantjes zijn kleine, glimmende kevers die planten eten. Zuringhaantjes eten zuringplanten helemaal op, behalve de nerven. Ze lusten ook wel andere soorten planten. Misschien lusten ze ook maïs, want naar verluidt komt de keverplaag uit de aangrenzende maïsvelden. Als de insecten de maïs verlieten, omdat er niets meer te eten was, valt te vrezen voor de maïsoogst. Een veld waar alleen maar maïs staat, is zoals iedere monoculture kwetsbaar voor insectenplagen. Maar wellicht stortten de haantjes zich juist op zuring en melde en andere onkruiden tussen de maïs. Dan mag de maïsboer de haantjes wel dankbaar zijn! …

Lees Meer Lees Meer

We zaten rond een vuur, er was een feestje. Iemand had brandhout meegebracht. Hij had een berk geveld en aan stukken gehakt. De gekloofde brokken legde hij bij het vuur.

Een vuur is dodelijk voor nachtvlinders en langpootmuggen die op het licht afkomen. Het is ook dodelijk voor oorwurmen, pissebedden en andere diertjes die zich in het brandhout veilig wanen. …

Lees Meer Lees Meer

Als de nazomerzon op zand of steen schijnt, kan het daar heet worden. Er zijn libellen die daar graag opwarmen. De steenrode heidelibel is zo’n zonaanbidder. De bruinrode heidelibel doet qua zonaanbidding niet voor de steenrode onder. Beide heidelibellen zijn algemeen en zou u op de buitenmuur van uw huis kunnen aantreffen, zeker als er een vijver in de buurt is. Heide hoeft niet in de buurt te zijn, heidelibellen zijn overal. Beide soorten vliegen nu massaal rond. Ze lijken sprekend op elkaar. De mannen zijn rood, de vrouwen zijn geel, de jongen zijn bruin – denk niet dat rode heidelibellen altijd rood zijn. De verschillende soorten gedragen zich hetzelfde. Maar de steenrode heeft wat meer zwart op zijn snuit, zwart dat op een hangsnor lijkt. Er is ook nog een bloedrode heidelibel, maar die heeft geheel zwarte pootjes, terwijl die andere twee zwart-met-gele pootjes hebben. …

Lees Meer Lees Meer

In een bos bij een ondiep meer liep een paadje dood. Langs het pad vonden we met moeite een paar vlakke meters voor de tent. Het pad was geflankeerd door een kleurige bloemenzee van cichorei, harig knopkruid, peen, klokje, wolfspoot, gele ganzenbloem, leverkruid, echte guldenroede en fijnproevers als duizendguldenkruid. Het pad zoemde en gonsde van de insecten. Er waren dazen en er waren steekmuggen maar vooral zoemden er hommels en bijen en fladderden er vlinders en jaagden er libellen. Als jachtvliegtuigjes bromden dikke zweefvliegen voorbij met een zwart-wit lijf. Witte reuzen worden ze genoemd. Pendelzweefvliegen, blinde bijen, bijvliegen en allerlei andere zwevers en zoemers waren er bij de vleet. …

Lees Meer Lees Meer

Ik durf het bijna niet te zeggen, maar als je wild kampeert, kan het gebeuren dat je een kakelverse drol onder ogen krijgt. Binnen seconden komen er vliegen op de stront af, geen ander spreekwoord is zo natuurgetrouw. Blauwe vleesvliegen met roodbruine ogen, kopergroene vliegen en oranjebruine strontvliegen.

Mestkevers doen er langer over. Ze strompelen met stramme pootjes over de bosgrond. Het zijn mooie kevers, met hun bolle, blauwglanzende keverrug. Mijn vriendin weet zeker dat de Volkswagen-kever de mestkever als ontwerpvoorbeeld had. Hoe zij dat weet, weet ik niet. Maar ze zou gelijk kunnen hebben. …

Lees Meer Lees Meer

Op de autoradio  hoorde ik zeggen: ‘waarvan akte’. Ik heb altijd eens ‘waarvan akte’ willen schrijven, al weet ik niet precies wat het betekent. Ik weet het wel ongeveer. Ik dacht tenminste dat het zoiets betekent als: het staat genoteerd. In bepaalde gevallen is het blijkbaar zinvol te noteren dat iets genoteerd staat. Toen ik thuis uit de auto stapte, zag ik een salamander op de vuilnisbak liggen. De salamander was dood. Hij lag op zijn rug, ikdrraide hem om. Hij lag op de groene bak, voor gft-afval, hij vond misschien dat hij als afbreekbaar organisme daarin moest. Het was een kleine salamander, een centimeter of zes lang. Ik dacht: hoe komt een salamander op de vuilnisbak? Heeft een kraai hem laten vallen? …

Lees Meer Lees Meer