Het Grote Gebeuren
Festival voor lezers, dichters en schrijvers
1 november 2014
Bericht door Het Grote Gebeuren.
Meer informatie : http://www.hetgrotegebeuren.nl/
Met de kinderen naar Costa Rica
‘Kijk, die staarten!’ roept zoon van 11. Zijn zus van 15 hurkt en maakt lokkende handbewegingen met gestrekte arm. Dat werkt. De neusberen komen zo gretig op haar af, dat ze terugdeinst. Onze bus stopte meteen toen de chauffeur en reisleider een groep coati’s in de berm zagen. Coati’s ofwel witsnuitneusberen zijn forse wasberen met een lange, bleke neus. Ze steken hun witsnuitneuzen graag in andermans zaken. Vanuit de bossen schuimen ze de randen van de mensenwereld af op zoek naar hapjes. Mensen voeren ze, al is dat verboden. In enthousiaste buien steken de dieren hun lange staart recht omhoog. Zodat we in de berm omringd worden door staarten, allemaal omhoog, als vlaggetjes op kinderfietsjes.
In de kerstvakantie met de kinderen naar de tropen. Waar moet een mens zijn CO2-quotum anders mee vullen? De reisbrochures op internet beloven vulkanen, jaguars en quetzals. Het land is Spaanstalig en veilig. Ik organiseer mijn reizen altijd zelf. Maar het is hoogseizoen en ik zie me al met de kinderen in het donker voor een overboekt hotel staan, terwijl de laatste bus weg is en er een tropische donderbui losbreekt.
Reisorganisatie Koning Aap biedt familiereizen, ja zelfs puberreizen aan, met kinderen in de lastige leeftijd. Maar de puberreis vervalt. Ik boek toch. Een dure grap van ruim tweeduizend euro per persoon, het is tenslotte kersttijd. Een los vliegticket kost 1700, dus voor vierhonderd euro krijg je er twee weken transport bij, onderdak en een gids. …
Wildernis is menselijk
Vaak wordt beweerd dat er in Nederland geen echte natuur meer is. Daarachter schuilt het idee dat natuur een wildernis is, volkomen losstaand van de mens. Dan is er op de hele wereld geen natuur meer. Tot Antarctica is de zee vervuild met plastic, de lucht met rookdeeltjes, wordt vis uitgeroeid, doen onderzoekers metingen en kijken toeristen naar pinguins en albatrossen, zolang die er nog zijn.
In Nederland zijn al duizenden jaren mensen actief. Mensen waren jagers-verzamelaars, net als beren. Ze wisten Nederland ongetwijfeld te waarderen, toen het een koude, maar grazige vlakte was met reuzenherten, oerossen en paarden. Elfduizend jaar geleden werd het warmer, raakte Nederland bebost en werden graseters schaarser. Mensen vestigden zich in nederzettingen. De landbouw begon, al bleef dat nog heel lang een extensieve landbouw. Mensen bleven vanuit hun hoeves en dorpen jagen en verzamelen. …
Postzegels verzamelen
Toen ik grieperig was, heb ik mijn postzegelverzameling uit de dagen van weleer bijgewerkt. Behalve een verzameling Nederland heb ik albums vol buitenlandse zegels en een een paar thematische verzamelingen: postzegels met vogels, met inheemse zoogdieren, met zeezoogdieren, met vruchten. Twee jaar geleden had ik de verzameling al afgestoft. Dat bleek een rustgevende bezigheid in een chaotische tijd.
Met postzegels begon ik op mijn achtste. Van alle binnengekomen stukken werden de postzegels afgescheurd en verdeeld met mijn vader en broer. Mijn zussen deden niet mee, postzegels sparen was voor jongens. Mijn aandeel weekte ik af in warm water en droogde ik op een handdoek, omgekeerd, zodat de soms nog wat kleverige plakzijde zich niet hechtte. En dan mochten ze in de albums. Honderden, duizenden kleine kunstwerkjes, in series van dezelfde plaatjes met andere kleuren en waarden. Ponden en pence, marken en pfennigs, lei en bani, dirhams en pesos, de hele wereld kwam voorbij. Fuji, Brunei en zoveel andere landen waren gesneden koek. Maar hoe dichterbij, des te geliefder de zegels: Frankrjk, Engeland, België. Nederland stond voorop. …
Wilde dieren kijken
Natuurporno, wordt er door tv-critici geschimpt over David Attenboroughs BBC-serie Africa. Niet omdat er parende olifanten in voorkomen, maar omdat sir David de kijker bestookt met hoogtepunt na hoogtepunt. In het echt zie je immers veel minder in de natuur?
Attenboroughs natuurfilms bestaan zoals vrijwel alle televisieprogramma’s uit sensationele kost, maar porno? Er zit geweld in, hartverscheurend verdriet en seks, dat wel. Daarom trekt de serie in Nederland ook 1,9 miljoen kijkers en in Engeland 6,5 miljoen.
Maar Attenborough verwerkt in zijn films ook de laatste wetenschappelijke ontdekkingen over de natuur. Hij filmt met de meest geavanceerde apparatuur en hulpmiddelen en vertoont waanzinnig mooie beelden. Hij maakt de beste natuurfilms ter wereld en dat al jaren. En met of ondanks zijn alom bewonderde kwaliteit trekt hij een massapubliek. Hij maakt geen National-Geographic-tv met titels als ‘woeste vechtersbazen in de natuur’, hij maakt een mix van spanning en ontroering, waar je nog wat van opsteekt ook. De BBC-postbus stroomde na deel 1 van Africa over van de verontwaardigde en aangedane reacties. Een olifantenmoeder had haar schattige jong voor haar ogen zien sterven. En 6,5 miljoen Britten huilden mee. …
Genezen in het Groen
‘Een gebouw met lange vingers, waar het aangrenzende landschap in doordringt’, zegt architect Hans van Beek van bureau Pro. Van Beek ontwierp het nieuwe Meander-ziekenhuis aan de Maatweg in Hoogland, Amersfoort. In de laatste week van december wordt het ziekenhuis geopend. Het ziekenhuis vervangt twee oude ziekenhuizen: de Lichtenberg en het Sint-Elizabeth. Het heeft 550 bedden en diverse behandelpoliklinieken.
Het gebouw is ontworpen als een lange centrale gang, de Laan genoemd, met aan weerszijden zijvleugels die als vingers uitsteken. Aan de ene kant zijn dat de poliklinieken, aan de andere kant de verpleegafdelingen. Die sluiten met hun gangen aan op de inhammen, zodat je vanuit de diepste krochten in het grote gebouw in de verte altijd de buitenwereld en het daglicht kunt zien. De verpleeggangen kijken uit over de prachtige Eempolders, een Nationaal Landschap en weidevogelgebied langs rivier de Eem, tussen Amersfoort en het randmeer. …
Hond zoekt mens
“Revieren, Alva!” De Duitse herder van Lucas Lauxen rent langs de enorme berg puin, waar zich net twee jongetjes hebben verstopt. “Hij heeft de wind achter”, zegt Lauxen, “daarom rent ie voorbij de berg, je zult zien dat ie dan omkeert en gaat zoeken.” En jawel, de hond benadert de berg tegen de wind, zigzaggend, snuffelend. Revieren heet dat in reddingsjargon. Alva klautert behendig, maar heel voorzichtig over betonbrokken, luxaflexen, wc-potten. Hij tast met zijn voorpoot, voor hij hem neerzet. Verstandig, want overal steken betonijzers uit en scherpe randen van gescheurd staal. Het puin is het restant van het derde gesloopte overheidskantoor in Groningen. Van de vierde en laatste toren staat nog een deel overeind. Dat wordt van bovenaf gesloopt. Een shovel schuift af en toe een berg puin met donderend geraas over de rand. Lauxen traint hier al twee jaar met zijn Stichting Reddingshond Nederland. Ze zijn met acht mensen en tien honden. Een golden retriever, Duitse, Mechelse en Hollandse herders. Zelf heeft Lauxen twee Duitse herders. Alva en de jonge Bello die nog in de leer is en de kunst afkijkt bij Alva. Zaterdagmiddagen neemt hij zijn honden mee naar de markt en de V&D, waar ze stoïcijns leren te blijven in een woud van mensenbenen, -geuren en –geluiden. Ze gaan roltrappen op, liften in en uit, met de bus en in de trein. …
De sont die een fjord is
Ittoqqortoormiit is met zeshonderd inwoners één van de twee grotere plaatsen aan de oostkust van Groenland. In het Deens heet het Scoresbysund, net als de zeearm waaraan het ligt. Die steekt driehonderd kilometer landinwaarts.
Sund is Deens voor sont. Een sont is een zee-engte die niet doodloopt. Een fjord loopt wel dood. De Scoresbysund is een fjord, maar zijn Deense ontdekker William Scoresby jr. dacht dat Groenland een eilandenrijk was, waar de zeearm dwars doorheen reikte. De walvisvaarder en ontdekkingsreiziger gaf de baai in 1822 niet zijn eigen naam, verklaarde hij in zijn scheepsjournaal, maar de naam van zijn vader William Scoresby sr. Senior joeg eveneens achter walvissen aan. Junior voer eerst mee met zijn vader, later op een eigen schip.
Koos Dijksterhuis
(Nutteloze kennis, 4.3.14 in Trouw)
Naar Spitsbergen juni 2014
Koos vaart op de Ortelius naar Fair Island, Mousa, Jan Mayen en Spitsbergen.
Wilt u ook naar Spitsbergen? http://www.oceanwide-expeditions.com/ ovv lezersreis met Koos.
Naar Spitsbergen juni 2013
Koos vaart op de Plancius naar Fair Island, Mousa, Jan Mayen en Spitsbergen, met 65 Trouw-lezers…
Foto Koos Dijksterhuis