Koos Dijksterhuis

Uit een nalatenschap kreeg ik een in tweeën gebroken stuk kwarts met het formaat van een kippenei. Het gesteente was gebroken, zodat het fraaie, kristallijne interieur zichtbaar werd.

Ik heb in een gesteentengids gezocht en op internet, en uiteindelijk werd mij op een forum verklapt welke soort kwarts ik had. Het zou agaat-chalcedoon zijn. Druif-agaat-chalcedoon zelfs. De druif slaat op de paarse kleur.

Op de website helenmetstenen.nl lees ik dat agaat en chalcedoon allebei een vorm van kwarts zijn en dat zulks ook geldt voor jaspis. Op een tekening zie ik dat er in een brok kwarts macrokristallijn en microkristallijn te vinden is. Het laatste bevat chalcedoon dat op zijn beurt jaspis en agaat kan bevatten. Chalcedoon is ‘een microkristallijne kwarts met een trigonaal kristalrooster’. …

Lees Meer Lees Meer

In onze tuin bloeit van alles en daarbij gonst van alles: bijen, hommels, zweefvliegen en kevers. Een bergje zand dat we opwierpen noemen we de keverberg annex bijenbult. Snuitkevers, heersbeestjes en ingekerfde schijnboktorren (wie kent ze niet) zijn er veel.

Onder de bosjes ligt hout te rotten. Ik zette een keer een dik, rottend stuk hout rechtop in het zicht en prompt vloog een grote bonte specht af en aan. Dood hout zit soms barstensvol keverlarven. Die larven knagen gangen door het dode hout, tot ze zich tot kever transformeren en het hout verlaten. Op die plek blijft een gaatje zichtbaar.

Het kon niet uitblijven of wij kregen bezoek van een grote bladsnijder. Dat is een vrij grote bij, met brede voorpootjes en een behaarde borst om stuifmeel mee te verzamelen. Dat borsthaar wordt een buikschuier genoemd. Op de foto staat een mannetje, herkenbaar aan een borstelsnor van Kader Abdollah-achtige allure. …

Lees Meer Lees Meer

Ooit woonde ik een lezing bij van een sekte, waar een goede vriend in verstrikt raakte. De sekteleider grasduinde uit occulte clichés en legde lukraak verbanden, waarop het publiek gedwee knikte. Hij deed een spel waarbij je ongemerkt stapjes in zijn richting moest zetten, en als hij je zag bewegen was je af. Eén deelnemer sloop zijdelings voorwaarts.

De sekteleider zei tegen hem: ‘jij bent zeker een kreeft’, wat gelach teweegbracht. Iedereen wist dat kreeften opzij lopen. Of de man echt het sterrenbeeld kreeft had, ben ik vergeten. Het was wel lollig geweest. …

Lees Meer Lees Meer

Een hevig geklapwiek klonk door het open raam. De houtduiven waren weer bezig, zeker. Het klapwieken verstomde. Ik keek naar buiten maar zag geen duiven. Wel draafde er een kat weg.

Uren later hing ik in de tuin de was op en zag ik een duif op de grond zitten. Het was een houtduif. Hij of zij zat ineengedoken tegen een bos planten aangedrukt. Toen de was hing, liep ik er voorzichtig heen. De duif haastte zich weg, met één hangende vleugel. Ik zag aan de schouder een beschadiging – daar ontbraken veren. Zo’n verwonding leek me door een kattenklauw veroorzaakt.

Ik belde de dierenambulance Drenthe. Ze zouden komen, maar hoe laat wisten ze niet. Mij werd geadviseerd een wasmand over de duif te plaatsen, om katten weg te houden. De wasmand stond nog buiten, leeg, dat kwam mooi uit. Ik zette hem snel over de terugkrabbelende duif, legde er een handvol vogelvoer bij en schoof een bakje water naar binnen. De kippen kakelden dat zij ook een handje wilden. Vooruit dan maar. …

Lees Meer Lees Meer

Soms komen mensen tot inzicht. Toen de noordelijke kaalkopibis, ook heremietibis genoemd, vrijwel uitgeroeid was, kwam bescherming op gang en werden er fokprogramma’s opgezet.

Ooit was ik in Palmyra, Syrië, en later hoorde ik dat daar een kleine populatie van deze ibissen was ontdekt. Als dat waar is, is die kolonie inmiddels vast weggevaagd, net als de tempels daar.

De laatste tientallen kaalkopibissen huisden wel langs de Eufraat: in Irak, Turkije en Syrië. En ten zuiden en noorden van de stad Agadir in Zuidwest-Marokko. …

Lees Meer Lees Meer

In Zuidwest-Marokko kan het heet zijn, en dan is de schaduw van een arganboom een weldaad. Een arganbomenbos is een halfopen landschap met een onderbegroeiing van grassen en kruiden, dat lijkt op een steeneikenbos in Spanje. Eksters en gaaien gedijen erin.

Omdat arganbomen argannoten produceren, worden de bomen niet gekapt. Uit argannoten perst men arganolie, dat in heel Marokko verkocht wordt in piepkleine flesjes waarvoor je tien, vijftien euro moet neertellen. Het goud van Agadir.

In grotere hoeveelheden is arganolie goedkoper: tachtig euro voor een liter. Daarvoor is dertig kilo noten nodig; de oogst van een hele notenboom. Plukken, kraken, persen: wat een werk. De noten lijken op grote, puntige olijven. …

Lees Meer Lees Meer

Met zaden van wilde bloemen hebben we van een behoorlijk deel van onze tuin in twee jaar tijd een bloemenzee gemaakt. Ook hebben we gras in allerlei hoogten. Als ik een stap in dat gras zet, schieten er kleine sprinkhanen alle kanten op. Als ik een tijdje naar de bloemen kijk, zie ik ook steeds meer insecten: loopkevers en boktorren, kleine en grote zweefvliegen, muurwespen en goudwespen en een keur aan hommels en bijen.

‘Hommels en bijen’ is niet goed geformuleerd. Hommels zijn één van de 33 bijenfamilies die ons land rijk is. Honingbijen zijn ook één zo’n familie. Het zou raar zijn om te schrijven: ‘honingbijen en bijen’, nietwaar? …

Lees Meer Lees Meer

Sommige veehouders en akkerbouwers werken met hart voor dieren, gewassen, landschap, natuur en milieu, en willen de bodem van hun boerderij beter achterlaten dan dat ze hem aantroffen. Niet alleen uit overtuiging maar ook uit noodzaak. Intensieve landbouw put de bodem uit. Volgens de FAO is een derde van ‘s werelds landbouwgronden al onbruikbaar, en de rest wordt in hoog tempo opgemaakt.

Volgens de documentaire Eat more trees van Arne Focketyn en Louis De Jaeger verdwijnt elk jaar 24 miljard ton vruchtbare bodem door roofbouw, grondbewerking, droogte, water en wind. Dat zijn dertig voetbalvelden per minuut. …

Lees Meer Lees Meer

Meestal vind ik ze in september maar nu zag ik op 15 juni al de eerste grote parasolzwam. Hij stond op een plek waar ik elk jaar grote parasolzwammen zie staan, en was nog ‘in de knop’. Als een kippenbout stond ie met zijn bolle hoed op zijn ranke steel; een drumstick zogezegd.

De hoed werd nog bol getrokken door een vlies, het zogenoemde velum, dat na twee dagen opengescheurd bleek, en de hoed had zich ontvouwd. Er bleef een soort rokje om de steel zitten, nogal hoog, omdat die steel zo lang is. Grote parasolzwammen staan op hoge poten.

Grote parasolzwammen hebben beige hoeden met donkere schilfers. Die hoeden zijn eetbaar, tot kort nadat ze zijn uitgevouwen. Ik heb ze wel eens geprobeerd. Er zat niet veel smaak aan, maar met een lading zout, peper en knoflook was het best lekker. Het voordeel is dat je na één hoed vol zit – de hoed heeft het formaat van een pizza. Het nadeel is dat je je zou kunnen vergissen en de erop gelijkende knolparasolzwam naar binnen werkt. Als zwam in de dop lijkt de knolparasol op zijn grote neef, en consumptie ervan leidt tot hevige buikkrampen, tenzij hij heel goed doorbakken is. …

Lees Meer Lees Meer

Op Schiermonnikoog wandelde ik met hond door de duinen. Hond volgde de sporen van muizen, fazanten en een haas. Ik luisterde en keek naar grasmussen, braamsluipers, tuinfluiters, graspiepers en blauwborstjes.

Ineens vloog er iets op ooghoogte voor me langs. Roestbruin, formaat spreeuw, een stuk groter dan een grasmus. Mijn indruk was een mannetje grauwe klauwier. Die heb ik rond 1980 eens op Schier gezien, toen waren ze al heel zeldzaam. In de nieuwe eilander avifauna Schiermonnikoog: wat er broedt en vliegt, lees ik dat het laatste broedgeval plaatsvond in 1992 of ’93. In heel Nederland kwijnde de soort weg. Het is een broedvogel van dichte bosjes en bosranden met meidoorn en sleedoorn. Dankzij de schaalvergroting in de landbouw is naar schatting 300 duizend kilometer haag gerooid. Klauwieren eten muizen, hagedissen en grote insecten, geen vanzelfsprekende bewoners van het buitengebied meer. De soort verdween uit ons land, op een bolwerk na in het Bargerveen. …

Lees Meer Lees Meer