Als de kortste dag voorbij is, fleurt Els helemaal op. Els is een boom, familie van de berk, ze kan donkerbruin van bast zijn of grauw. Is ze donker dan heet ze zwarte, is ze grauw dan heet ze witte els. De boom houdt het blad nog even in bewaring, maar laat de katjes al bloeien. Die katjes lijken op hangende rupsen, een beetje rossig zijn ze, ze maken geen overdreven mannelijke indruk maar zijn het wel. …
Ze bloeien de hele zomer, van mei tot september. Hun kleine bloemen hangen in trosjes aan een rossige stengel van een centimeter of vijftien. Ze zijn wit, soms met een roze zweem. Ze beginnen als een bolletje maar openen zich wijd. De rode stijl steekt uit de kroon. Prachtig zijn ze, al staan ze nu donkerbruin en uitgebloeid te wachten op een nieuwe lente. Maar hoezeer hun dagen ook geteld zijn, de bladeren steken fris en glanzend uit de sneeuw. Wintergroen heet de plant en wintergroen is hij. Rondbladig wintergroen want rond zijn de blaadjes. …
Het is bijna windstil op het strand van Schiermonnikoog, maar dat ene windkrachtje dat uit het oosten aanwandelt, bijt in je wangen. Wat is het koud! De zee liet een muur van ijs achter. Nu kabbelt het koude water rustig het strand op. In de buurt van de ijswal doven de golfjes in een steeds dikkere ijspulp. Als het water weer wegebt blijft een brede, zigzaggende plak zeeijs achter. Een kilometers lange witte slinger, glinsterend in de ondergaande zon. Er is bijna niemand op het strand, het paviljoen puilt uit, zulke frisse neuzen willen de mensen nou ook weer niet. …
Spanje is Nederlands voor España, wat afkomstig is van het Latijnse Hispania. De Romeinen hadden het weer van de Phoeniciërs, die de Middellandse Zee bevoeren en zo’n duizend jaar voor Christus in Spanje aan wal gingen. Ze zagen het daar wemelen van de kleine zoogdieren, die ze niet kenden maar op klipdassen vonden lijken. Zij noemden het gebied klipdassenland: I-sapan-im, waar de Romeinen Hispania van maakten. …
De sneeuw maakt hazen en konijnen zichtbaar. Als ze er zijn tenminste, want hazen en konijnen zijn er minder dan ooit. Nou, da’s wel erg boud. Minder dan vijftig jaar geleden. Hazen zijn in het eentonige, grootschalige en soortenarme platteland geleidelijk in aantal afgenomen. De jaarlijkse jacht, ik heb de jagers alweer in linie de velden zien en horen uitkammen, doet de hazenstand ook geen goed. …
Op het landgoed Coendersborch in het Westerkwartier van Groningen hebben kramsvogels gebroed. Kramsvogels zijn forsgebouwde lijsterachtigen die soms met enkele paren, hooguit enkele tientallen in Nederland broeden, altijd alleen maar in het zuidoosten des lands. In Groningen is zo’n broedgeval heel bijzonder. Er broeden meer bijzondere vogels op Coendersborch, wielewalen bijvoorbeeld. Maar wielewalen zijn er alleen ‘s zomer s, terwijl kramsvogels in de winter ons land bezoeken. Ze ruimen graag de rottende fruitresten in boomgaarden op. …
Een stokoude oudtante toonde haar herbarium. Daarin had ze planten tachtig jaar geleden opgebaard. Sommige kruimelden van hun pagina. Sneeuw uit andere tijden. Nu zijn plaatjes digitaal. Met het natuurdagboek lever ik ze in per e-mail (iemeel). Toch blijf ik die nieuwe media wantrouwen. …
We sliepen in een ouderwets huis met onverwarmde slaapkamers en enkel glas in de ramen. Het vroor een graad of acht en toen ik me ’s morgens omdraaide, knisperde het ijslaagje op mijn deken. Rijp. De ramen stonden vol ijsbloemen. Die had ik lang niet gezien! Het deed me denken aan de tijd dat je warmwaterzak ’s morgens als een klomp ijs op de vloer lag. Mijn kinderen kenden het verschijnsel niet. Die dachten bij ijsbloemen aan sneeuwklokjes. …
Vorige week meldde ik een ruigpootbuizerd op Schiermonnikoog. Sommige lezers vroegen zich af of ze ook een ruigpootbuizerd hadden gezien. Dat kan, want er zijn er meer dan andere winters. Ze komen uit Lapland en steken onderweg in Zuid-Zweden de zee over. Op 13 oktober werden daar 165 ruigpootbuizerds geteld. Een jaar eerder passeerden er in de hele herfst 185. Het Zweedse herfstrecord uit 1978 van 1619 ruigpootbuizerds is afgelopen herfst verbroken: 1879. Ze zeilden meer dan anders Nederland binnen, en worden vaker dan anders gezien. Ben Koks stuurde de foto van een ruigpoot in een akkerrand. …
Omroep Flevoland wil vanwege het chique maar spotgoedkope boek Jong & Wild over de Flevolandse natuur een interview voor tv, radio en internet en dat allemaal in één klap. Ik ben gevleid en stel de Stille Kern van het Horsterwold voor.
Boswachters van Staatsbosbeheer zeiden me telkens dat het Horsterwold het grootste loofbos is van West-Europa. Toen ik preciezere informatie vroeg, bleef men die schuldig. Wat is bijvoorbeeld West-Europa? Hoort Noorwegen daarbij? Spanje? Zwitserland? Maar goed, het grootste loofbos van Nederland is ook al een hele eer. Zolang de Veluwse naaldbossen zich niet verloven, staat het Horsterwold op 1. …