Op een beschadiging in de bast van een loofboom zie ik hoornaars van de hars snoepen. Hoornaars zijn in de herfst, net als gewone en Duitse (limonade-)wespen aangewezen op andere zoetigheden dan de afscheiding van hun larven. Het seizoen is voorbij, er komen geen jonge wespjes meer bij, er worden darren (mannetjes) geproduceerd die met aspirant-koninginnen paren. De werksters vliegen werkloos rond.

Steekincidenten komen vooral in de nazomer voor, als er veel werkloze wespen zoetigheid zoeken. Dat betreft vrijwel altijd gewone en Duitse wespen. Hoornaars beperken zich tot natuurlijke lekkernijen en komen niet op limonade af. Hoornaars zijn inheemse insecten. De hoornaarhysterie die Nederland in zijn greep houdt betreft Aziatische geelpoothoornaars. Die heb ik nog nooit gezien.

Bij ons in de tuin vliegen nog veel hoornaars. Er zijn twee hotspots: vlakbij de oude beuk en in de kas. In de beuk hangt een bosuilnestkast. Maar daar zien we geen wespen in- of uitvliegen. Het enorme nest van hoornaars zit waarschijnlijk wel in een nestkast, of in de nok van een schuur. Schuren genoeg hier.

Hoornaars zijn twee keer zo groot als gewone wespen. Ze hebben een geel achter- en een roestbruin voorlijf. Ze zijn niet agressief maar als je ze in de weg zit kunnen ze steken. Dat moet zeer pijnlijk zijn, maar ik heb het nog nooit meegemaakt. Toch ben ik iedere dag ietwat verontrust als ik in de kas druiven pluk, voor onszelf en voor de kippen.

Elke keer als ik met mijn schaar tussen de druiven rommel begint er een donker en dreigend gezoem boven mij. Soms zie ik de geluidsbron, maar ook ongezien herken ik het sonore geronk van een hoornaar. De bovenraampjes van de kas staan open en hoornaars komen op de druiven af. Die zijn dankzij de vele zonne-uren heel zoet. Ik houd er een emmertje onder en knip gauw een paar trosjes, om ijlings te vertrekken. Ik heb niets tegen hoornaars en ik ben niet bang voor ze, maar samen in de kas wordt me toch te intiem.

Sommige druiven die ik oogst zijn aangevreten. Op een sociaal medium lees ik over hoornaars die druiven aanvreten, niet om zelf te eten maar om gewone wespen naar de geur te lokken. Vervolgens worden de gewone wespen gegrepen. Zouden hoornaars echt zo slim zijn? In de kas vliegen ook gewone wespen, maar me dunkt dat die op eigen kracht de (soms gistende) druiven best weten te vinden.

(Natuurdagboek Trouw vrijdag 16 oktober 2026)