Met een groepje veehouders, biologen, journalisten en schrijvers toer ik over landwegen door Friesland. Het valt niet mee om een weidevogel te vinden, maar te midden van de gigantische raaigraslanden van de hoogproductieve agrifirms vinden we landschapstroost op de boerderij van Murk Nijdam.

Murk heeft slechts dertig koeien en die delen hun weilanden met 105 paar grutto’s. Voorts broeden er tureluurs, scholeksters, kieviten, kluten, veldleeuweriken, gele kwikstaarten, graspiepers, visdiefjes, slob-, krak-, berg- en kuifeenden en soms zelfs kemphanen en zomertalingen. Met zijn kleine bedrijf verdient de veehouder meer dan genoeg. Hij betaalt er zelfs een medewerker van.

Dertig jaar geleden begon Murk te boeren. Toen waren er dertig paar grutto’s. Net als al zijn collega’s beurde hij riante overheidssubsidies door het waterpeil op zijn land flink te verlagen. Hij liet de velden egaliseren en draineren. Goed voor een eentonige grasmat, maar de weidevogels taaiden af. Het viel hem op dat er in een natte lente met plassen op de wei wel weidevogels waren. Ook de overheid kwam daarachter, en weer kwamen er subsidies, nu om de waterstand te verhogen. Murk maakte 27 hectare weiland vochtig met hier en daar ondiep water: plasdras.

“Het is niet moeilijk om het grutto’s naar de zin te maken”, vindt Murk. “Als je de waterstand genoeg verhoogt en het land bemest met uitsluitend ruige stalmest, dan zul je wat beleven. Kunstmest, drijfmest en gier zijn funest voor het bodemleven, de insecten en de vogels. En verder moet je laat maaien en voor rust zorgen.”

Toch is daarmee de kous nog niet af. Murk vertelt dat zijn 105 gruttoparen vorig jaar meer dan vierhonderd kuikens uitbroedden. Maar daarvan werden er slechts drie of vier volwassen. “De rest verhongerde”, vertelt de veehouder, “als de kuikens opgroeien, zijn er te weinig insecten.” Hij kan twee oorzaken bedenken: “misschien is de insectenpiek door het warmere klimaat tegenwoordig te vroeg voorbij.” Maar het kan ook aan insecticiden liggen, die het oppervlaktewater vervuilen. Beide opties wil Murk met biologen van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoeken.

(Natuurdagboek Trouw vrijdag 7 april 2017)