Trouwlezer Henk Strietman met wie ik op de boot naar Spitsbergen zat, laat me de Eempolders zien. We lopen vier uur door de weilanden langs de linkeroever van de Eem. Hier baltsten in mijn kindertijd de kemphanen. Nu niet meer, maar voordat ook de grutto’s verdwenen, kreeg Natuurmonumenten het land in beheer en werd er niet langer ontwaterd, geëgaliseerd en bekunstmest.

Als we tussen ouderwetse en moderne weiden lopen, zien die er allebei groen uit. Maar de vogelweiden links zijn een beetje bobbelig, niet zo plat als de turboweiden rechts. De vogelweiden zijn doorkruist met greppels, sloten en hier en daar een waterplas, de turboweiden met drijfmestinjecties. Van dichtbij zien we dat het vogelgras vergezeld wordt door klavers, madeliefjes en paardebloemen, het turbogras heeft de wereld voor zichzelf. Langs de sloten links bloeien speenkruid, dotters en pinksterbloemen, in de enkele sloot rechts ligt een laag bruine drab.

Het grootste verschil is het vogelleven. In sommige vogelweiden grazen brand-, kol- en grauwe ganzen. Rond de plassen wemelt het van de grutto’s, wier lenteroep de lucht vult. Er stappen scholeksters, tureluurs en kluten rond en door de lucht buitelen kieviten. Graspiepers, witte en de eerste gele kwikstaarten zien we, en verschillende eendensoorten. Vier bontbekplevieren schrikken op als er hazen voorbij hollen.

We speuren de turboweiden af maar zien pas vogels, als er een paar kokmeeuwen neerstrijken, misschien om door de injector gedode regenwormen te zoeken. Zo’n injector snijdt wormen door en de drijfmest vergiftigt ze. Stalmest is juist goed voor wormen en insecten, en dus voor weidevogels, maar drijfmest is een ramp.

Van wormenonderzoeker Jeroen Onrust hoorde ik dat door de injectiesneden de ontwaterde grasmat verder uitdroogt, waardoor de overlevende wormen dieper wegkruipen en in de harde grond onbereikbaar worden voor vogelsnavels. In Nederland is mestinjectie verplicht, uit milieuoogpunt. Voor de vloeibaarheid wordt de mest vermengd met gier en soms met water. In Duitsland is mestinjectie uit milieuoogpunt verboden.

Henk haalt appels en mandarijnen tevoorschijn. We eten, terwijl we naar links kijken, waar een tureluur vlakbij rondscharrelt.

(Natuurdagboek Trouw maandag 10 april 2017)