Stefan Brijs schreef weer een mooi boek. Brijs woont sinds een jaar of tien in Andalusië en houdt daar van alles in de gaten, maar vooral de natuur. Het geduld van de bloemen (Atlas Contact, €23,99) is een soort Spaans natuurdagboek. Brijs heeft roodkopklauwieren en bijeneters in zijn tuin en raakt gehecht aan de onder zijn dakgoot broedende zwaluwen. Maar zo blij als hij wordt van een bokkenorchis, zo somber stemt hem de teloorgang van het landschap en de natuur in Zuid-Spanje.

Eindeloze plantages van olijven, avocado’s en andere cashcrops zuigen de grond leeg en verspreiden hun pesticiden. Ik heb vogelrijke herinneringen aan Spanje, maar in de tien jaar dat hij er woont zag Brijs van alles verdwijnen, waaronder de leeuweriken. …

Lees Meer Lees Meer

Men vraagt mij vaak hoe ik toch vier keer per week een onderwerp uit de natuur weet te halen. Dat is gemakkelijker dan men denkt. Er zijn twee miljoen soorten planten en dieren beschreven. Eén van die soorten is Homo sapiens, de mens. Over de mens worden per jaar zeker honderdduizend boeken geschreven. Dan blijven er voor mij 1.999.999 soorten over om een kolom mee te vullen.

Eitje. …

Lees Meer Lees Meer

Bijna twintig jaar geleden hebben natuurbeschermers veldparelmoervlinders uit een vlakbij de grens gelegen gebiedje in België gehaald en in Zuid-Limburg uitgezet. Niet de vlinders zelf werden tien kilometer verplaatst, maar hun rupsen. Het doel was niet alleen die soort terug te krijgen in Nederland, maar vooral om het effect van begrazing met schapen op vlinders te bepalen.

In 1995 was in Nederland voor het laatst een veldparelmoervlinder gezien. Deze oranje met zwarte vlinders leefden op de schrale, kalkrijke hellingen in de Zuid-Limburgse heuvels. De paar reservaatjes die beschermd werden tegen de agrarische roofbouw verloren hun bijzondere flora aan de sluipmoordenaar stikstof. Stikstof werkt als kunstmest en stimuleert een hoge, dichte grasmat en snelgroeiende ruigteplanten. Daar is voor veel vlinders geen plaats meer. …

Lees Meer Lees Meer

Augustus. De hei bloeit, eikels vallen, de meidoornbessen kleuren rood… Begint de herfst een maand eerder dan in de goeie ouwe tijd? Zou dat het effect van klimaatverandering zijn? Er wordt bij van alles meteen ‘klimaatverandering!’ geroepen, maar het lijkt me in dit geval waarschijnlijk.

Veel mensen zijn waarschijnlijk juist blij met woestijndroogten, hittegolven, bosbranden, wolkbreuken, wervelwinden en een hel op aarde, want waarom zouden ze anders leiders kiezen die geen klimaatbeleid willen?

Hè, nou schrijf ik toch nog als een klimaatdrammer die zijn kop niet in het zand steekt. …

Lees Meer Lees Meer

Nu, in de nazomer, zie ik allerlei jonge vogels rondfladderen; vaak in families of groepen. Mezen, vinken, putters, karekieten, kwikstaarten, vliegenvangers, grasmussen, graspiepers, rietgorzen, rietzangers… En natuurlijk: mussen en spreeuwen. Mussen en spreeuwen schuimen in groepen van leeftijdsgenoten de wijken en velden af. Het is de generatie van afgelopen lente.

Jonge spreeuwen vlogen uit, verschoven hun dieet van puur carnivoor naar deels vegetarisch (en kregen er dertig centimeter maag-darmkanaal bij). Ze doen zich te goed aan zaden en vruchten, al blijven rupsen en emelten geliefde hapjes. …

Lees Meer Lees Meer

Er fladderde iets kleins langs mijn oor toen ik ’s avonds in bed lag te lezen. Het landde op de muur naast me, en ik maakte een foto met mijn telefoon. Een motje. Afgelopen lente haalde ik weinig gedragen kleren uit de kast. Ik draag als Calvinist mijn kleren nogal af, zoals dat heet, ik doe twintig jaar met een trui die lekker zit. Sommige truien zitten prima, maar zijn haast te mooi voor dagelijks gebruik, zeker sinds we een hond hebben en er door de wildernis gestruind wordt. …

Lees Meer Lees Meer

Vorig jaar rond deze tijd schreef ik een natuuurdagboek over een grotendeels dode en kale boom die ik tijdens mijn wandelingen op enige afstand in een groot veld zag staan. Er hadden torenvalken in gebroed en er zat(en) tot in de herfst vaak één of twee torenvalk(en) bij hun nest in die boom.

De boom was echter bij meer vogelsoorten in trek. Ik zag er vaak zwarte kraaien in zitten, maar ook roeken, kauwen, houtduiven en spreeuwen, alsmede regelmatig een buizerd. Ik vroeg me af wie de boom het volgende broedseizoen zou gebruiken voor een nest en de torenvalken leken me de grootste kanshebbers. Tenslotte hadden die er succesvol gebroed, en bouwen torenvalken zelf geen nest. Ze broeden in oude kraaiennesten en nestkasten. Het oude nest zou dus wel opnieuw gebruikt worden. …

Lees Meer Lees Meer

Gallen zijn gezwellen in een plant of boom, veroorzaakt door een galmug, galwesp, galmijt of schimmel. Eikenbomen huisvesten meerdere soorten. De bekendste zijn de kogelronde appelgallen aan de onderkant van bladeren van de zomereik. Ze zijn groen tot rood als (blozende) appels. Minder bekend zijn de geelbruine knikkergallen, nog ronder, op twijgen in de bladoksels. Veel minder bekend zijn ananasgallen, die als mini-ananasjes op de knoppen van eikenblaadjes groeien.

Vorige week kreeg ik drie mededelingen van lezers over rare, grillig gevormde eikels. Prompt vond ik tijdens een wandeling een reeds bruin verkleurde, verdroogde eikel met dezelfde gal. …

Lees Meer Lees Meer

Met natuuronderzoeker Klaas Jager wandel ik door een heide in Zuidoost-Friesland. Het is augustus: vliegtijd van de kommavlinders, die hij elk jaar telt. Ze leven in een klein deel van het gebied. Daar groeien de grassoorten waar deze vlinders hun eitjes op afzetten, zoals schapengras en diverse struisgrassen. Kommavlinders overwinteren als eitje, in de lente verschijnen de rupsen. Ze zijn zeldzaam: op het vasteland van Friesland komen ze alleen in dit gebied voor.

Kommavlinders zijn kleine, oranjebruine vlinders. Ze horen bij de familie van dikkopjes en lijken het meest op het groot dikkopje, dat veel algemener is. Het groot dikkopje is egaler oranje en zijn vliegtijd loopt op zijn eind; we zien er niet een. Wel zien we twee zwartsprietdikkopjes. Alle dikkopjes hebben een karakteristieke, driehoekige vorm en een brede kop met grote zwarte ogen. Die geven de vlinders een verbaasd uiterlijk. …

Lees Meer Lees Meer