Koos Dijksterhuis

Tot voor kort leek de Waddenzee de zwakste schakel op de trekroute van wadvogels. Kanoetstrandlopers hebben de wadden nodig om op te vetten voor ze naar de Banc d’Arguin vliegen. Dat is een waddengebied in Mauretanië, waar de Sahara met enorme zandduinen de Atlantische Oceaan in wandelt. Er groeien gigantische zeegrasvelden. Het wemelt er van de vogels, zoals kanoetstrandlopers. Het lijkt een voedselbank zonder weerga, maar dat valt tegen.

De bottleneck blijkt onze Waddenzee niet te zijn, of niet meer. Althans, niet de smalste bottleneck. Voor kanoetstrandlopers tenminste. Die lijden vooral onder voedselgebrek op de Banc d’Arguin. …

Lees Meer Lees Meer

Voormalig boswachter Tom van Spanje mailde me: hij wandelde op het strand van Kennemerland en zag een wild zwijn liggen. Dood.

Dezelfde dag meldde een andere boswachter zwijnen in Noord-Drenthe. Levend. Vanuit Duitsland steken zwijnen soms de grens over. In Nederland worden ze doodgeschoten. Alleen in de Meinweg en op de Veluwe worden ze getolereerd. Tot op zekere hoogte dan. De zwijnenstand wordt strikt gereguleerd. …

Lees Meer Lees Meer

Nu de winter voor de deur staat, trekken lieveheersbeestjes zich terug in kieren, onder schors en gevallen bladeren, in schuren en op zolders. Vooral de recentelijk opgedoken veelkleurige Aziatische lieveheersbeestjes zullen zich melden, omdat ze talrijk zijn en in groepen in huizen overwinteren. Die exoten zijn ontsnapt uit kassen, waar ze werden gehouden als natuurlijke bestrijders van bladluizen. Lieveheersbeestjes en vooral hun larven zijn notoire bladluizenkillers.

Nu zijn er vele soorten lieveheersbeestjes. Ze verschillen in kleur en in aantal stippen. Het zevenstippelige lieveheersbeestje is een bekende soort. Hoeveel stippen denkt u dat het heeft? Juist: op de kop af zeven. Er is ook een veertien- en een 21-stippelige soort. Veelvouden van 7, daar is vast wel een esoterische verklaring voor bedacht. …

Lees Meer Lees Meer

Als de kinderen lampionnen maken voor Sint Maarten en als de uitgesneden pompoenen overrijp worden, is het tijd voor de wintervlinders. De kleine en de grote wintervlinder zijn allebei algemeen, vooral in bossen, parken en boomrijke tuinen. Op de zandgronden zult u ze eerder aantreffen dan op de klei. Als ze er zijn, ziet u ze ook. Ze zitten op het raam, ze fladderen rond de buitenlantaarn, ze kleven geplet tegen de autokoplamp. De grote wintervlinder is groter dan de kleine en is eerder te verwarren met de najaarsspanner, terwijl de kleine meer lijkt op de herfstspanner. Denk niet dat najaarsspanner en herfstspanner dezelfde zijn. Er is ook nog een novemberspanner, maar die is minder algemeen. Al die vlinders lijken op elkaar, ze zijn allemaal grijsbruin. Maar er zijn verschillen in omvang en de een is wat duidelijker voorzien van strepen of vlekken dan de ander. …

Lees Meer Lees Meer

In het wasplatenreservaat Rotstergaaster Wallen in Friesland, waar  Herman Sieben van Staatsbosbeheer mij in het natuurdagboek van gisteren vele wasplaten liet zien, groeien ook andere soorten graslandpaddestoelen. Het is prachtig terrein, met bloemen en zeggen, reeën, vogels en meidoornbosjes.

Op een paar piepkleine, afgeplagde stukjes staan uitgebloeide klokjesgentianen. Verder is niets geplagd, want gentianen mogen daarvan houden, wasplaten doen dat niet en het is een wasplatenreservaat. Op glooiende hoogten bloeit struikhei. Dat reliëf bewijst dat hier nooit modern geboerd is, want op modern land wordt ieder oneffenheidje geëffend. …

Lees Meer Lees Meer

Ten westen van Snakkerbuorren‎ (u weet wel, bij Rotstergaast) heeft Staatsbosbeheer een grasland tot wasplatenreservaat gepromoveerd. Wasplaten zijn een paddestoelenfamilie, die bijna helemaal op de Rode Lijst staat. ‘We zijn niet scheutig met reservaten voor één soortgroep’, zegt Herman Sieben van Staatsbosbeheer, ‘maar hier zijn al 25 van de 47 soorten wasplaten van Nederland gevonden en dat is echt ontzettend bijzonder!. Drie jaar geleden vonden we zelfs de rozerode wasplaat, de allereerste en enige vondst ooit in Nederland.’ Voorheen was de Bemelerberg in Zuid-Limburg het wasplaten-topgebied, met zestien soorten. Andere puike wasplatenplekken zijn de waddeneilanden. …

Lees Meer Lees Meer

In onze woonkamers komen schorpioenen voor! Hoewel, het zijn pseudoschorpioenen. Felle jagertjes, slechts een paar millimeter lang en breed. Ze hebben acht pootjes en twee fikse scharen, net als schorpioenen. Relatief fiks dan. Ze hebben alleen geen staart met gifpijl, zoals schorpioenen. In hun scharen zit het venijn waarmee ze hun prooien verlammen. Dat vergif is tevens een handig oplosmiddel. De prooi wordt vloeibaar nog voor hij gegeten is, zodat de pseudoschorpioen hem kan opslurpen.

Kees Contant vond zo’n beestje en nam hem mee naar Joop Verburg. De heren kwamen tot de slotsom een pseudoschorpioen te hebben. Die ging op de foto en staat nu bij het Natuurdagboek. …

Lees Meer Lees Meer

Vroeger maakten de mensen hun tuin winterklaar. Nu niet meer. De meeste tuinen zijn of versteend of weelderig groen. Versteende tuinen zijn altijd klaar voor de winter. Weelderig groene tuinen zijn ook altijd winterklaar. Mijn tuin is weelderig groen, het zal u niet verbazen. Winterklaarheid hoeft van mij niet. Winterklaar maken betekent niet meer dan een grote voorjaarsschoonmaak, maar dan in de herfst. Afgevallen blad wegharken, dode plantenstengels afknippen, het gras nog één keer maaien. Dat laatste doen in mijn tuin de cavia’s, maar stengels laat ik staan voor insectjes en bladeren hark ik alleen weg van stoep en paadje. Als ik in het strooisel wroet, kom ik larven tegen, suffende spinnen en sluimerende lieveheersbeestjes. Bovendien zitten er bessen tussen verstopt, hazelnoten en rotte appeltjes. Er scharrelen altijd vogels. Roodborstjes vooral. …

Lees Meer Lees Meer

Paardebloem, boterbloem, reigersbek, grijskruid, knoopkruid, duizendblad, witte dovenetel, dag- en avond koekoeksbloem, kamille, boerenwormkruid, jakobskruiskruid, harig knopkruid en stinkende gouwe – we kwamen heel wat wilde bloemen tegen tijdens een tweedaagse veldtocht door de Achterhoek. Er bloeit nog van alles, niet altijd in groten getale, maar toch, het bloeit. Pas als de nachtvorst toeslaat, is het afgelopen. Hoewel sommige bloemen het ook dan kunnen volhouden, madeliefjes bijvoorbeeld. …

Lees Meer Lees Meer

De treinen reden niet. Waren de bladeren eens van de rails gewaaid, vielen er weer bomen op. ‘We hebben nu eenmaal met de natuur te maken’, sprak een woordvoerster op de radio.

Luchtdrukverschillen, daar komt het van. Op de ene plaats warmt de lucht op en stijgt de druk, op de andere koelt ie af en daalt de druk. Op een kilometer of tien hoogte jagen straalstromen van hoog naar laag. Op ons niveau ook, maar dan draait de storm vaak om de kern heen. Wie in de weg staat, krijgt ervan langs. Natuurgeweld – de natuur krijgt de schuld, terwijl de natuur er juist onder lijdt. …

Lees Meer Lees Meer