Radiofragment met natuurdagboek 5 juli 2016
Koos is schrijver van de dag bij Frits Spits op radio 1, fragment van Sportzomer 2016, 5 juli.
Tropische vlinders in Amsterdam
Op een stralende dag loop ik door de hortus botanicus in Amsterdam. Ik vraag me af waarom een tuin botanisch heet, zouden de mensen anders denken dat het een dierentuin is? Misschien, want ik zie opmerkelijke dieren. Twee vlinders van zowat een decimeter doorsnee fladderen rond. Andere mensen kijken er niet van op. Ze letten niet op vlinders of denken misschien dat het gewone vlinders zijn, niks bijzonders. Voor hen zouden het evengoed koolwitjes kunnen zijn, wie ziet het verschil? …
Biggenkruid
Van gele paardebloem-look-alikes zijn er vele en ze kunnen nog variëren ook. Neem nou de goeie ouwe paardebloem zelf. Die kan op een extreem kort steeltje bloeien tussen een rozet van bladeren, kort en zo plat, dat een grasmaaimachine mismaait en een koeientong misgrijpt. Een meter verderop in de heg staat een paardebloem met lange en brede bladeren en een bloem op een stengel van een halve meter. …
Junivlinder
In Groningen zie ik ze nooit, maar uit Brabant en Limburg krijg ik wel eens een melding van een phegeavlinder. Zo’n melding komt dan eind juni, als de zomerse vlinders hun glorietijd beleven.
Het leefgebied van phegeavlinders bestaat volgens de Vlinderstichting uit bloemrijke graslanden, bosranden en bospaden in droge dennenbossen, oude steengroeven en open plekken in het bos. Bloemrijke graslanden zijn er niet zoveel meer, oude steengroeven moet je ook maar net eens tegenkomen, maar bosranden en open plekken zijn er genoeg. Daar zetten de vrouwtjes hun eitjes af op paardebloemen, dovenetels, weegbree en zuring – algemene bloemen. In hun leefgebied kunnen phegeavlinders dan ook talrijk worden. Daarbuiten niet, al zwerven soms een heel eind weg. …
Putters op de zuring
Als je een grasveld soms maait, het maaisel wegharkt en het veld niet bemest, wordt de grond geleidelijk schraler. Dan verschijnen er bloemen tussen het gras. Door pas in de nazomer te maaien, krijgen die bloemen kans om te bloeien en zaad te vormen. Bloemen lokken vlinders en bijen, zaden lokken vogels.
Op het gras achter ons huisje op Schiermonnikoog bloeien de adderwortels en dagkoekoeksbloemen het opvallendst. Door het raam zijn telkens bewegingen te zien. Er scharrelen vogels. In de houtsingel en nestkasten hebben weer allerlei soorten vogels gebroed, waaronder mussen en putters. Die twee zijn het meest tussen de bloemen te vinden. …
Hommels en grutto’s in het landschap
Onder de leukste natuurboeken vallen de boeken van Dave Goulson. Goulson is een Britse hommelonderzoeker die goed over zijn biologische veldwerk kan vertellen. Hij doet dat luchtig en toegankelijk. In Nederland is Theunis Piersma de bioloog die alleszins leesbaar schrijft over zijn onderzoek aan wad- en weidevogels.
Onderzoek naar dieren, hun leefstijl, keuzen en problemen levert prachtige verhalen op. Verhalen die veel meer mensen kunnen boeien dan alleen wetenschappers. …
Kruipen en hoppen over het strand
Het strand van Schiermonnikoog is weids, woest en ledig. Aan de waterlijn, op een halve kilometer van de duinrand, is het nog zout ook. Hier zou je geen insecten of spinnen verwachten, maar die zijn er wel. Er zijn in de zomer altijd strandvliegen en wiervliegen. Strandvliegen hoppen rond op zoek naar iets eetbaars en op de benen van badgasten. Ze prikken evenmin als wiervliegen. Die zijn donkerder gekleurd en zwermen op aangespoeld zeewier. …
Doodgebeten dasjes
Vorige week togen Margriet Hartman en Diet –poetsgoeroe– Groothuis ’s avonds het bos in bij Bilthoven. Ze zouden bij een dassenburcht gaan zitten, in de hoop het daar wonende dassengezin te zien. Er hangt een camera bij die burcht en die had dassen gefilmd.
Groothuis houdt vaker de wacht bij een dassenburcht. Ze werkt mee aan dassentellingen en wil die koddige dieren graag zien. De das maakt met zijn zachte, voorthobbelende lijf, zijn zwartwitte snuit en zijn onvermoeibare gewroet, gesnuffel en gestoei een knuffelbare indruk. ’s Lands grootste roofdier heeft nochtans ijzersterke kaken, waarmee hij gek genoeg vooral zachte prooien als wormen en larven eet. …
Brem in de berm
Sommige bermen en spoortaluds worden gekleurd door brem. Het voorbijzoevende geel is een prachtig gezicht vanuit auto of trein. Aan de vorm van de bloemen is te zien dat brem verwant is aan klavers en erwten. Vlinderbloemige bloemen zijn het. Die kunnen stikstof uit de lucht halen en de grond in werken, als natuurlijke bemesters. Brem doet het dan ook goed op schrale zandgrond. De struik zorgt zelf wel voor mest. …
Stekelbaarsjes als huisdier
Een vriend van me heeft in zijn tuin een aquarium vol slootwater. “Ik kweek watervlooien”, verklaart hij. Hoezo? “Voor de stekelbaarsjes.” Vriend zat als kind net als ik in de christelijke jeugdbond voor natuurstudie en hoewel dat christelijke sleet, is zijn natuurstudie nog even jeugdig. Hij heeft nu kinderen en kan met hen als dekmantel ongegeneerd met een netje in de sloot spatteren. Ook kijkt hij graag door een duikbril onder water. Als hij daarover vertelt, raakt hij in vervoering. Hij moet er voor op pad, want er zijn in Nederland weinig sloten waar het water nog doorzichtig en visrijk is. Drijf- en kunstmest maken het troebel. …