Fred Bos, plantenkenner in het algemeen en roggeleliekenner in het bijzonder, is overleden. Zes jaar geleden zou hij ook al overlijden. Hij lag in het ziekenhuis met een vorm van leukemie en het ging slecht. Anderhalf jaar eerder had hij me zijn geliefde akkergebiedje bij Govelin in Duitsland laten zien. Daar, op de rogge-akkers, stonden vele roggelelies te bloeien. …
De natuur houdt zich niet aan onze voorschriften! In juli bloeiden er nog pinksterbloemen. Omgekeerd had ik reeds voor de zomer officieel begon al de nodige trekvogels gezien voor wie de herfst begonnen was. De eerste kokmeeuwen hullen zich in winterkleed. Ook zag ik, toen een zachte zomerregen de bosbodem deed zompen, paddenstoelen hun hoed opzetten. Een enorme zwavelzwam ontsproot aan een dode boomstronk, paarse russula’s stonden in het gras. En onbeschaamd, zoals zijn wetenschappelijke naam luidt, stond, of nee lag er onder de beuken in een bosrand een net uit het ei gebarsten en alweer geknakte Phallus impudicus, Latijn voor… haal uw oude talen maar even op, grote stinkzwam. …
In de tuin rommelend kwam ik op een paar lommerrijke plekken waar ik niet vaak kom en prompt fladderden er drie, vier vlinders weg met een licht snorrend geluid. Ze doken in de vegetatie. Het waren duidelijk nachtvlinders die ik had verstoord, en die zo snel mogelijk donkere dekking zochten.
Ik zag er een zitten met opgevouwen vleugels. Best groot, maar slank en bruin als een takje, volstrekt niet opvallend. In vlucht daarentegen spatten de oranjegele achtervleugels eraf. Ik schrik er altijd van als ik een huismoeder opjaag, en ik denk dat dat de bedoeling ook is. Een merel moet ook vast even van de schrik bekomen als er zo’n vlinder voor z’n poten opsnort. Die daardoor de tijd krijgt te ontsnappen. …
Op de foto probeer ik te zien welke schelpen het zijn. De 8 is gemaakt van lichtbruine strandschelpen, de 6 van blauwzwarte strandschelpen en steentjes, de 4 van vijf mossels en ik denk een oester, de 7 van drie mossels en een oester.
De foto werd beroemd, nadat de vroegere FBI-baas James Comey hem in mei op een sociaal medium had gezet. Dat leidde tot een schandaal. Comey wrong zich in bochten om zich eruit te praten. In de horeca 86 is code voor iemand eruit zetten. Trump is de 47e president. Dus zou Comey met die schelpen wel bedoelen dat Trump afgezet moest worden. Dat mag hij niet zeggen want in Amerika is vrijheid van meningsuiting beperkt tot de mening van Trump. …
Atalanta’s en kleine vossen zijn er wel, maar dagpauwogen waren een tijdje afwezig. De overwinteraars zijn dood en de nieuwe generatie was nog rups. Inmiddels vliegen ze weer rond en dat blijven ze doen tot de herfst.
Dagpauwogen zetten eitjes af op (liefst jonge) brandnetels. Daarop kan het druk worden met hun rupsen. Die zijn zwart met witte stipjes en zien er stekelig uit. Ze spinnen tussen de bladeren een gezamenlijk nest. Ze doen waar rupsen geen genoeg van krijgen: eten. Als de brandnetel op is, beginnen ze aan de volgende. …
In een bosrand langs een bloemrijk veldje zit een wesp. Het lijkt me een muurwesp, zwart met gele strepen, al zit ie op een blad. Maar dan zie ik een halve meter naast me knopig helmkruid staan. Ah natuurlijk, een helmkruidbladwesp.
Knopig helmkruid is een vrij grote plant met onopvallende bloemen. Die zijn donkerpaarsbruin en lijken wel op bessen. Er komen helmkruidvlinders en helmkruidbladwespen op af. Beide laten hun eitjes achter aan de onderkant van een blad, en daaruit komen schitterende larven. Rupsen van de helmkruidvlinder zijn wit met zwart en geel. De bastaardrupsen van de helmkruidbladwesp zijn wit met zwart. De eitjes van helmkruidvlinders komen in de zomer uit, die van de bladwespen pas volgend voorjaar. …
Een van onze gewonere vlinders is het bruin zandoogje. Helaas neemt die soort de laatste jaren af. Het gaat nog niet zo slecht met het bruin zandoogje als met het erop lijkende oranje zandoogje, maar zo onbekommerd als het bont zandoogje gaat deze soort niet door het leven.
Het is naar verluidt het slechte vlinderjaar ooit. Meerdere langdurige droogten zijn funest voor de planten en de rupsen op die planten. Ze drogen domweg uit. Uit waterbesparing maken bloemen minder nectar aan, dus qua energiebron is het sappelen. …
[Vervolg van donderdag 3 juli]
We staan klaar om de jonge rode wouw Dalf terug te zetten in het nest. Wouwen-onderzoeker Gijs hult zich in touwen en stijgijzers. Dankzij de ijzers kan hij recht tegen de stam op klimmen. Als hij bijna uit het zicht verdwijnt, zo hoog, roept hij het verlossende woord: ‘een blakend kuiken en het nest is in orde. Er liggen meer prooien dan dat ene jong op kan.’
Ondertussen laat uit het uit dat nest gewaaide jong twee hoge trillers horen. Gijs laat een touw zakken, waaraan ik de zak met de vogel hang. Hij takelt Dalf op en zet de vogel terug, naast het nog op het nest zittende zusje. Zouden ze elkaar herkennen? Zou Dalf denken: hé, ik ben weer thuis? Ik zou wel even willen ruilen. Maar daar heeft Dalf vast geen belangstelling voor. Het is wel te hopen dat zijn ouders hem voeren, maar de tekenen zijn gunstig. Ze hebben vast Dalfs trillers gehoord en Gijs ziet dat ie zijn bek bedelend opent. Zijn broer of zus SP weegt meer dan een kilo. Dalf loopt ruim een derde achter en zal flink moeten bunkeren. …
[Vervolg van woensdag 2 juli]
Zus rijdt, ik houd de uit het nest gevallen jonge rode wouw op schoot. We noemen hem Dalf, vanwege de nabijheid van Dalfsen. De vogel houdt zich griezelig koest en laat zijn kop hangen. Ik buig me af en toe over hem heen om te checken of er een oog knippert. Dat doet het. Zich dood houden is de strategie van wouwen. Een valk of havik zou pikken, krabben, spartelen en je handen tot bloedens toe fijnknijpen.
Bij de Fûgelhelling neemt een doortastende dame Dalf over en vullen we een formulier in. ‘Voortaan geen voer of water geven’, zegt ze. ‘Dat kan een verzwakte roofvogel de das omdoen.’ Dat betekent kennelijk dat Dalf niet dermate verzwakt is – laten we het van de zonnige kant bekijken. Na anderhalf uur met de roofvogel op schoot valt het me al zwaar om hem achter te laten. …
[Vervolg van maandag 30 juni]
We hebben een uit het nest gewaaide jonge wouw gevonden en ecoloog Mark Zekhuis belt een vogelasiel. ‘We hebben een rode wouw…’, begint hij, en wordt onderbroken: ‘een rode wat?’ Laat maar.
Uit de boom waaien is de natuur. En waar geleefd wordt vallen doden. Jawel, maar zo’n mooie, zeldzame roofvogel? Schoonheid en zeldzaamheid zijn niet alles – ook jonge duiven heb ik gered, door ze te voeren en te leren vliegen. Lelijk en algemeen. Ik heb eens een gewonde buizerd naar de opvang gebracht. Eenmaal in mijn handen voel ik meteen een band met een dier. Terugzetten op de grond en laten verhongeren is al geen optie meer. Zonder marter, vos of kat volgt de hongerdood, want de kans dat het jong op de bosgrond gevoerd wordt, lijkt Mark nihil. Dan neem ik hem liever mee naar huis waar ik hem stukjes vlees voer. Thuis opvangen zou trouwens illegaal zijn, als het al zou lukken de wouw in leven te houden. En waar laat ik hem? Bij de kippen lijkt me suboptimaal. En daarna? Volgens Rob Bijlsma is het zinloos een nestjonge roofvogel in een asiel groot te brengen. Die weet niet hoe hij moet jagen en gaat alsnog de pijp uit. …