Koos Dijksterhuis

“Wat is dit?” vroegen Magda en Bert Gooijer in een bericht met een foto van een gele substantie die ze in een bosrand hadden gezien. “Dat”, antwoordde ik, “is heksenboter.”

Heksen waren vrouwen met toverkracht, die ’s nachts bijeenkwamen en dansten. Vijftien jaar geleden was het helemaal in om heks te zijn, vooral onder jonge meiden. Zij geloofden dat geheime, occulte kennis eeuwenlang van grootmoeders aan kleindochters was doorgegeven. En dat zij de uitverkorenen waren voor wie de eeuwenoude geheime kennis bestemd was. …

Lees Meer Lees Meer

Lezer Rob Stoeckart stuurde foto’s van hoornaars. Hij zag ze valappels uithollen en hij zag ze elkaar met hun voorpoten bij de kop pakken, betasten en besnuffelen. Waarom doen ze dat?

Hoornaars zijn groepsdieren, ze leven met honderden familieleden in een nest. Daarvandaan zwerven ze rond om voedsel te halen voor hun larven en hun koningin. Ze maken andere insecten soldaat maar versmaden blijkbaar ook een appel niet. …

Lees Meer Lees Meer

Op Schiermonnikoog verblijf ik twee weken als vakantieganger, als badgast dus, zoals de eilanders hun bezoekers een ietsepietsie uit de hoogte noemen. Het eiland blijkt wel meer seizoensvisite te ontvangen.

Allerlei wadvogels zijn reeds onderweg van hun polaire broedgebied naar hun winterverblijf. Onderweg vreten ze zich vol op de wadden. In augustus zijn ze daar nog in hun prachtige zomerdracht te zien. …

Lees Meer Lees Meer

In het natuurdagboek meldde ik dat ik bruine en oranje zandoogjes op Schiermonnikoog had gezien.

Zandoogjes fladderen rond en als ze eindelijk plaatsnemen, vouwen ze hun vleugels boven hun lijf tegen elkaar. Ze laten dan de onderkant van hun vleugels zien. Van boven zien beide zandoogjes er anders uit, maar van onder lijken ze sterk op elkaar. Het meest opvallende verschil is hun vleugel-oog. Beide soorten hebben een zwart oog in het oranje vleugelvlak op de onderkant van de voorvleugel. In dat zwarte rondje heeft het bruine zandoogje één witte stip, en het oranje zandoogje twee. …

Lees Meer Lees Meer

Bij laagwater blijven op het Schiermonnikoger strand ondiepe binnenzeeën achter, waar heremietkreeftjes met hun slakkenhuizen rondsjouwen. Heremietkreeften hebben geen schaal, en steken hun kwetsbare achterlijf in een leegstaand slakkenhuis. …

Lees Meer Lees Meer

Terwijl ik in ons zomerhuis op Schiermonnikoog een natuurdagboek begin te typen, hoor ik dat er in het dennenbos een bijzondere bezoeker uit het oosten is gesignaleerd: een grauwe fitis. Hij zit op een plek waar ik al langs fietste op weg naar het strand.

Grauwe fitissen zijn kleine zangvogels uit de bossen van Rusland en Azië. De afgelopen eeuw zijn ze opgerukt naar het westen. In Zuid-Finland zijn ze helemaal ingeburgerd, en in Nederland verschijnen ze ook al regelmatig. …

Lees Meer Lees Meer

Het strand ligt bezaaid met schelpen die bekend staan als scheermessen. Officieel heten ze zwaardscheden en nog officiëler Ensis. De scheermessen die met miljoenen het strand kunnen bedekken en die de talrijkste schelpensoort van Nederland zijn, zijn Amerikaanse zwaardscheden. Die zijn nog niet zo lang ’s lands algemeenste strandvondst: ze zijn pas begin jaren ‘80 voor het eerst in Nederland gevonden.

De schelpen heten niet voor niets Amerikaans. Ze zijn met ballastwater in schepen aangevoerd uit Amerika en hebben zich in dertig jaar tijd opgewerkt tot nr. 1, waarbij drie of vier andere zwaardschedesoorten zijn weggeconcurreerd. …

Lees Meer Lees Meer

Het Oosterstrand en de Balg op Schiermonnikoog zijn de beste plekken in Nederland om zeldzame, noordelijke schelpen te vinden. Soms spoelen er verse aan, maar de meeste liggen al eeuwen opgeslagen in de bodem. Ze worden omhoog gewerkt, als bonen in een pot rijst, en worden uit het zand geblazen door oostelijke winden. De westenwind laat zand neerdwarrelen in de luwte ten oosten van het eiland en de oostenwind blaast het terug. …

Lees Meer Lees Meer

Op de Balg, de strandvlakte aan de oostpunt van Schiermonnikoog, vliegen vier soorten sterns voorbij: visdiefjes, grote sterns, zwarte sterns en dwergsterns. Sterns zijn een van de sierlijkste vogelfamilies, dus mij hoor je niet klagen.

De visdiefjes zouden ook Noordse sterns kunnen zijn. De Wadden zijn het zuidelijkste broedgebied van die noordelijke vogels, die sterk op visdiefjes lijken. De zwarte sterns zijn iets kleiner en wat vlekkeriger. De grote sterns zijn groot, en hebben een zwarte kuif die al herfstig aan het uitvallen is. Ze roepen steeds krassend naar elkaar. Hogere geluidjes maken de dwergsterns, vliegende kleinoden met een wit voorhoofd. …

Lees Meer Lees Meer

Met zoon en twee vrienden van zoon ben ik op Schiermonnikoog. We fietsen naar de Balg, de eindeloze strandvlakte aan de oostpunt van het eiland. Het is westenwind, dus de terugweg zal zwaar worden, maar nu peddelen we lichtvoetig naar het verre oosten. De vloed komt op en we stappen steeds vaker af omdat onze wielen in het zachte zand zakken. …

Lees Meer Lees Meer