Koos Dijksterhuis

Zoals elk jaar ga ik met oude vrienden vogels kijken. We zijn weer ouder geworden, maar nog redelijk fit. Om acht uur melden we ons in de Brabantse Biesbosch. Daar verwelkomt Biesboswachter Jacques van der Neut ons in zijn bootje.

Reeds voor de trossen los gaan, tettert er een cetti’s zanger. Cetti’s zangers rukken op uit Zuid-Europa. Het zijn kleine moerasvogels die zich goed verstoppen. Hun onzichtbaarheid compenseren ze met een zangvolume dat nachtegaal en winterkoning overtreft. Ze beginnen met een scherp ‘ziet’, waarna een snoeiharde rock-‘n-roll-riedel volgt. Een jaar of vijf geleden schoot het aantal Cetti’s zangers omhoog en intussen hebben ze Utrecht en Noord-Holland al bereikt, maar de Biesbosch is hun Nederlandse hoofdkwartier. We horen de ene na de andere. …

Lees Meer Lees Meer

In de slenken die de kwelder van Schiermonnikoog doorklieven leven brakwaterkokkels. Dat staat in het voorjaarsnummer van Spirula, een tijdschrift over weekdieren. Karel Essink vond afgelopen herfst enkele levende exemplaren in de tweede slenk en trof in december een brakwaterkokkel aan in de derde slenk. Tevergeefs zocht hij met een schepnet de vierde slenk af. Op Ameland heeft hij ze eveneens gevonden. …

Lees Meer Lees Meer

De lente zou exploderen, maar op de permafrost van Groningen blijft het miezeren. Als eindelijk de wolken wijken, maak ik een ommetje door Natuurmonument Kardinge. Met de zon breekt behalve de meteorologische vooral de ornithologische lente los.

Kieviten buitelen, tureluurs tureluren en zes paartjes wintertalingen schudden hun veren. Wintertalingen zijn kleine eenden, waarvan de woerden kleurrijk zijn. De eendjes overwinteren in Nederland, maar misschien dat enkele van deze het erop wagen hier te broeden… …

Lees Meer Lees Meer

De lente snelt voort, ik hoef maar even naar de winkel te fietsen, of ik zie een paar eerstelingen. De eerste gele dovenetel, de eerste fitis, zwartkop, gele kwikstaart, zwaluw, de eerste akkerhommel, de eerste dagpauwoog, de eerste citroenvlinder. De tweede citroenvlinder. De derde! Telkens dwarrelen er citroenvlinders voorbij. Ook in mijn tuin. Soms duikt hij in het verdorde bosje stengels van vorig jaar. Wat zoekt ie daar nou? Luwte misschien, rust of dekking. Of een jong struikje voor de eitjes. …

Lees Meer Lees Meer

Op 25 maart zag ik de eerste hommels. Het waren er vier en ze kropen in een tuin door dophei. De tuinvariant van dophei bloeit nu. Fijn voor die hommels, die nectar nodig hebben als brandstof.

Aardhommels zijn joekels van hommels. Ze wagen zich op zonnige lentedagen uit hun holen, waarin ze overwinterden. Ze zijn uitgehongerd en moeten nectar hebben. De razendsnelle vleugelslag en het in de lucht houden van dat logge lijf kosten veel energie. …

Lees Meer Lees Meer

In de tuin hoor ik geklop. Is het een vreemdeling zeker, die verdwaald is zeker? Een specht? Nee, een specht zou hameren; dit zijn zachtere klopjes. Het geluid komt uit de mezenkast. Gisteren zag ik er een mees inglippen met een snavel vol mos. Hij of zij is de kinderkamer aan het verbouwen. Help, mijn mees is klusser.

Later zie ik een mezenkopje door het vlieggat naar buiten turen. Een andere koolmees komt aangevlogen met iets lekkers in zijn snavel. Hij hipt via twee takken naar de kast en reikt het zijn vrouwtje aan. Ik zie geen verschil tussen man en vrouw mees, maar koolmezen houden zich aan een vrij ouderwetse taakverdeling tussen man en vrouw. …

Lees Meer Lees Meer

Als er iets bij de lente hoort, zijn het wel de gele wilgenkatjes. Niet alleen wij mensen genieten van wilgenbloemen. Een legertje vroege insecten is er ook blij mee.

Wilgen zijn tweehuizig, wat betekent dat er vrouwelijke en mannelijke bomen zijn. Aan de mannelijke boom groeien louter brede katjes met meeldraden, aan de vrouwelijke smalle met stampers. Stuifmeel van de man moet naar de stamper van de vrouw, om zaad te vormen. Dat zal later pluizend wegwaaien en wellicht op een kaal plekje ontkiemen. Wilgenzaad ontkiemt gemakkelijk en jonge wilgen groeien snel, maar alleen daar, waar nog niets groeit. …

Lees Meer Lees Meer

‘Je veter zit los!’ Foppen kan lollig zijn. Bedriegen niet. Ik ben eens opgelicht en snap nog steeds niet dat ik zo stom was daarin te trappen. Maar ik overleefde het. Dat lukt niet iedereen!

Neem nou de barnsteenslak. Die kampt met een talentvolle bedrieger: de platworm Leucochloridium paradoxum. Die leeft in het poepgat van zangvogels. De worm legt eitjes die meeliften met wat de vogel uitpoept. Als de eitjes in vochtig gras of struikgewas uitkomen, worden de larfjes al dan niet opzettelijk opgegeten door passerende barnsteenslakken. De larfjes vermenigvuldigen zich rap, want ongeslachtelijk; dat gaat veel gemakkelijker en sneller dan het seksuele gehannes. Wij mensen willen soms de vlekkeloze bevruchting als een wonder beschouwen, maar seks is een groter mirakel. …

Lees Meer Lees Meer

’s Nachts hoor ik door het open raam een ransuil roepen. In de vijver maken meerkoeten ruzie – dat kan wel wat zachter, jongens! Er tepieten scholeksters, maar als ik inslaap zwijgen alle vogels. Op één na: een roodborstje zingt een zacht slaapliedje.

Om zes uur word ik wakker van een blaas die ernstig explosiegevaar vertoont. Als ik weer in bed lig beginnen zanglijster en merel. Het is nog donker, al “daghet in  het oosten”.  De merel zingt zijn melancholieke liefdesballade: “hoe luttel weet mijn liefken”. De lijster schalt zijn variaties rond als een improviserende jazz-trompettist. …

Lees Meer Lees Meer

Het eerste kievitsei is gevonden in het dal van de Dommel in Noord-Brabant. Piet Delissen en Wil Foolen uit Sint-Oedenrode hebben het gevonden. Vorig jaar waren ze ook al de eerste. De Friese eierzoekers moeten hun Brabantse rivalen alweer voor laten gaan. Delissen en Foolen vonden het eerste ei op 9 maart.

In het zuiden gaan kieviten vast iets eerder aan de leg dan in het noorden, maar in het oostelijk deel van Noord-Brabant broeden minder kieviten dan in Friesland. Oost-Brabant is hardcore varkensland. De velden zijn er deels bebouwd met immense schuren waarin tienduizenden ‘verkens’ gepropt zitten. …

Lees Meer Lees Meer