Uw natuurdagboekanier was tweeënhalve week op vakantie in Zweden, waarvan een week op het eiland Öland. Wij huurden een eenvoudig huisje en toerden weliswaar het hele, 137 kilometer lange (zeer smalle) eiland over, maar bleven de meeste tijd in de streek rond het huisje. Daar bezochten we dankzij de zomerzon de plekjes waar je te water kon in de Oostzee. En daar stond ik bijna elke morgen hondsvroeg op voor een wandeling. …
Zweefvliegen zijn vaak zwart-geel gestreept en zien er dan wespachtig uit. Dat houdt belagers buiten de deur, want wespen zijn alom gevreesd. Zweefvliegen zijn gemakkelijk herkenbaar aan hun vliegtechniek. Ze kunnen op de plaats rust in de lucht hangen, met snorrende vleugels, om ineens een halve of hele meter weg te schieten. Zweefvliegen hebben geen angel en gedragen zich niet wespachtig. Ze hangen niet rond je flesje, ze zijn meer geïnteresseerd in bloemen. Zweefvliegen hebben twee vleugels, wespen vier. Ooit hadden zweefvliegen er ook vier, maar van twee zijn slechts stompjes over. Dat geldt voor alle vliegen en muggen, die samen de orde van tweevleugeligen oftewel diptera vormen. …
Als kind leerde ik dat varens en paardestaarten sporeplanten waren en dus meer bij de mossen hoorden dan bij hogere planten. Dat was toen misschien zo, al kan ik me vergist hebben, maar tegenwoordig worden varens en paardestaarten onder de vaatplanten geschaard, al vormen ze sporen.
Toch zijn ze een geval apart, die varens. Ze leven ondergronds, om zich in de lente ineens bovengronds te manifesteren. Ze rollen hun frisgroene waaierbladen als vraagtekens uit – een prachtig gezicht. …
Op een warme zomerochtend struin ik langs een bosrand in de zon. Er bloeien braamstruiken, distels en allerlei kruiden. Het gonst van de hommels, bijen en zweefvliegen, er dwarrelen vlinders, ik zie kevers en keverlarven en er zijn ook roofvliegen en wespen.
Eén wesp zit op de bloem van een kruldistel. Het is een kleine wesp, met een dikke kop en een nog dikkere kont, maar geen punt die een angel verraadt. Maar hij is zwart met felgeel gestreept. Ik trap in zijn camouflage die het insect op een wesp doet lijken. Ik zou zo’n beest niet gauw oppakken, want je weet maar nooit. Een vogel zou ook voor het alarmerende tijgerpatroon kunnen terugdeinzen, behalve een bijeneter of wespendief. …
Zoals sommigen een aanloopkat krijgen, kregen wij vroeger thuis een aanvliegduif. Postduiven kwamen wel vaker buurten, omdat wij duiven hielden. Die woonden in een door mijn vader gemaakte duiventil en in een volière. We hadden wel twintig duiven. Mjn vader en broer zorgden ervoor, later ook mijn zus en toen iedereen behalve ik het huis uit was, nam ik de duivenzorg over. …
Op Schiermonnikoog wees mijn vader mij een plek aan waar hij moerasspirea wist te staan. Mijn vader kende meer van zulke plekken. Hij kende de enige groeiplaats van reseda en de enige groeiplaats van zeepkruid. Later ontdekte ik er nog meer enige groeiplaatsen bij, zoals van Robertskruid.
De vier genoemde planten zijn niet zeldzaam, maar op Schier zijn gewone planten schaars en bijzondere planten talrijk; het is op de bemeste polder na één grote groeiplaats van bijzondere planten. Toch kreeg ik als kind het idee dat spirea iets bijzonders was. Het kan helemaal geen kwaad als kind te leren dat planten bijzonder zijn. En een gewone plant ís ook bijzonder. …
Rood is lekker, weet elk kind. Rode vruchten als aardbeien en frambozen worden door kinderen meestal gewaardeerd. Ik herinner me dat ik als kind de roodste aller vruchten ontdekte: aalbessen. Die wilde ik! Mijn ouders waarschuwden dat ze zuur waren, maar dat geloofde ik niet. Zelf strooiden zij er basterdsuiker over, maar zij strooiden overal suiker over. Ik nam een trosje aalbessen en ritste het met mijn tanden af. Ik trok een grimas die alle ooggetuigen aan het lachen maakte. Ik kneep mijn ogen dicht, beet mijn tanden op elkaar, trok neus en lippen samen en schudde mijn gebalde knuisten. Nadat ik door de zure bessen had heengebeten, zag ik die rode, sappige bessen en vroeg ik om meer. …
Hoe groter een man zijn ballen, hoe kleiner zijn hersens. Het verband tussen balgrootte en hersenkrapte is meer dan een kroegweetje. Het is zelfs wetenschappelijk aangetoond. Bij vleermuizen althans. Alle vleermuizen hebben grote ballen, maar sommige hebben kolossale.
Er zijn monogame, polygyne en polyandrische vleermuizen. In die zin lijken ze op mensen. Monogamie is wederzijdse trouw aan één partner. Polygynisch is een man met meer vrouwen, polyandrisch is een vrouw met meer mannen. De mannetjes van polyandrische vleermuizen concurreren om één en dezelfde vrouw – wie mag er vanavond? Die mannetjes hebben grotere ballen dan polyginische en monogame mannetjes. Met die ballen maken ze meer zaad en hoe meer zaad, des te meer succes oogsten ze in de moordende spermacompetitie. …
Een vriend stuurde me een foto van een lentevuurspin. Vriend woont op de Veluwezoom en was in de Hoge Veluwe geweest. Zowel op de Veluwezoom als op de Hoge Veluwe komen lentevuurspinnen voor. Prachtige beesten, met dal knalrode lijf en heerbeest-achtige stippen.
Lentevuurspinnen hebben zwarte poten, herfstvuurspinnen hebben rode achterpoten, zomer- en wintervuurspinnen ken ik niet. Vuurspinnen zijn niet algemeen en als ze er al zijn, leven ze ondergronds en laten ze zich niet gauw zien. Ze kunnen een jaar of drie oud worden. …
In mijn tuin staat tussen een met klimop en klimroos begroeid muurtje en een hortensia één ligusterstruik. Hoe die daar komt weet ik niet, maar hij is al twee meter hoog. Op een blaadje ervan neemt een wesp plaats. Het is geen gewone limonadewesp, hij ziet er heel anders uit: kleiner en met minder gele strepen. Het is een muurwesp, een wesp die in een gat in de muur zijn (of liever haar) nestje maakt. Het mag ook een gat in een boom of paal zijn. …