Natuurdagboek 2012
Seizoensmigranten op zee

Seizoensmigranten op zee

Lepelaar, Fotograaf onbekend

Midden op de Waddenzee waait een distelvlinder over het dek van de veerboot, een trekvlinder die op de zuidenwind naar Schiermonnikoog zeilt. De man naast ons ziet hem niet. Ik schat hem 67. Net als zijn vrouw gaat hij gekleed in nieuwe merkkleding uit een outdoor-sportzaak. Anders dan zijn vrouw draagt hij een Zeiss-verrekijker van tweeduizend euro, die hem het air van een ervaren vogelaar geeft. Hij tuurt over zee en mompelt ‘bergeenden’ tegen zijn vrouw. Net als de distelvlinder lijken de outdoor-ouderen me seizoensmigranten.

Hetzelfde geldt voor de vier lepelaars. Ze vliegen iets sneller dan de met nieuwe motoren uitgeruste boot en halen ons heel langzaam in. Groepen zwart-witte eiderwoerden vliegen in de verte. Twee eidervrouwen waggelen over een wadplaat, twee donsballetjes waggelen mee. Voor een eidercreche is twee maar een kleine kuikenschare.

Visdiefjes volgen de boot. Hopen ze op door de schroef gedode vis? Meeuwen volgen de boot niet. ‘Verboden de meeuwen te voeren’, staat er op de bordjes. De gerenoveerde boot heeft een brug waarvandaan de kapitein ieder hoekje in de gaten kan houden. Dat maakt stiekem meeuwen voeren lastig. Jammer, want het is spectaculair ze op de kruimels te zien duiken. Het verbod werkt, want de meeuwen hebben de achtervolging gestaakt. Mantel-, zilver- en stormmeeuwen scharrelen en fladderen aan de rand van de wadplaat mee met de boeggolf die daar ongetwijfeld iets eetbaars aan het licht brengt.

Omdat de oudere outdoorvogelaar ondanks zijn Zeiss de vier lepelaars vlak boven ons maar niet opmerkt, wijs ik hem erop. Hij antwoordt niet en keurt de vogels nauwelijks een blik waardig, maar stoot wel even zijn vrouw aan. ‘Lepelaars’, mompelt hij.

DELEN
Koekoeksbloem

Koekoeksbloem

Echte koekoeksbloem, Foto Koos Dijksterhuis

De koekoeksbloemen bloeien. Koekoeksbloemen luisterden vijftig jaar geleden ons platteland op, maar doen dat nu alleen nog waar niet zo intensief geboerd, bemest en ontwaterd wordt. Bijna nergens dus. Nou, dat valt ook wel weer mee. Dagkoekoeksbloemen zaaien zich snel uit en doen het goed in parken en tuinen en aan bosranden. Dagkoekoeksbloemen zijn dieproze en hebben niet van die sprietige bloemblaadjes, zoals echte koekoeksbloemen. Op vochtige hooilanden bloeien nu echte koekoeksbloemen. Op Schiermonnikoog delen ze de duinvalleien met pinksterbloem, rolklaver, tormentil en brede orchis.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Nonnenkap

Nonnenkap

Nonnenkapkluifzwam, foto Koos Dijksterhuis

In een populierenbosje in het Lauwersmeer vonden we paddestoelen. In de herfst zijn er meer paddestoelen, want dan is er veel rottend hout en groen op te ruimen. Maar het hele jaar groeien er paddestoelen. In de winter doen vorst en droge oostenwind de paddestoelen de das om. Zwammen willen vocht. Deze niet zo warme lente bleek goed voor paddestoelen.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Bos op zee

Bos op zee

Oeverzwaluwen, fotograaf onbekend

Het Ballastplaatbos in het Lauwersmeer is een loofbos op voormalige zeebodem. Ik ben er ooit een keer doorheen gelopen, in de winter. Nu is het lente, wat pril is het groen! Er roept een koekoek. Veel koekoeken hoor ik niet, dit jaar. Waarschijnlijk was het een karige winter in West-Afrika. In een nestkast aan de bosrand zit een torenvalk. Ik bekijk hem door de kijker. De valk zal mij met zijn telescopische ogen wel net zo duidelijk zien.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Kuikens onder de pannen

Kuikens onder de pannen

Parende huismussen, Foto Jeanette Essink

We drinken wat bij camping Rode Haan bij Warfhuizen. Daar heb ik weleens gekampeerd. Toen zweefden er bruine kiekendieven aan de overkant van het Reitdiep. Nu kijken we naar het pannendak van het restaurantje. Mussen en spreeuwen vliegen af en aan. Na een kwartier hebben we vier dakpannen gelokaliseerd waaronder steeds spreeuwen, en vier waaronder steeds mussen verdwijnen. Acht nesten, sommige vlakbij elkaar. De spreeuwen zwijgen, de mussen tjilpen. Een witte kwikstaart hipt over de nok. Boerenzwaluwen, huiszwaluwen en gierzwaluwen scheren over. Best kans dat die gierzwaluwen ook onder een Rode-Haanse dakpan broeden, maar we zien ze er niet onder glippen.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Rietorchis

Rietorchis

Rietorchis, Foto Koos Dijksterhuis

Van de week zag ik op twee plekken gevlekte rietorchissen opkomen. Ze bloeien in juni, maar de bladeren schieten nu uit de grond. De ene plek is kalkhoudende, vochtige grond in het Lauwersmeer. Daar kun je ze verwachten. De andere plek is een moerasbosje, twee kilometer van huis. Daar was ik eerder, er broeden blauwborstjes, rietzangers, fitissen en tuinfluiters. Ik wandel er graag heen op stille lenteavonden.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Op naar het Oostvaarderswold

Op naar het Oostvaarderswold

Het braakgelegde beginnetje van het Oostvaarderswold. Foto Koos Dijksterhuis

Het Oostvaarderswold  bestaat toch niet? Nee, behalve een strook van honderd meter breed en een paar kilometer lang. Met een wandelroute van drie kilometer.

Het had twintig keer zo breed moeten worden en via wildviaducten over de A-6 en de spoorweg zou het de Oostvaardersplassen verbinden met het Horsterwold, negen kilometer naar het zuiden. Het zou een aaneengesloten natuurgebied worden van wel 15 duizend hectare. En dat in een verstedelijkte omgeving met 2,2 miljoen inwoners. Nergens in de Europese Unie wonen zoveel mensen in de buurt van zo’n groot natuurgebied.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Nieuwe natuur in Flevoland

Nieuwe natuur in Flevoland

Huidige natuur langs de Houtribdam, met duivennest. Foto Koos Dijksterhuis

In Flevoland wordt een reuzennatuurgebied geïntroduceerd en een reuzennatuurgebied afgeserveerd. Langs de Houtribdam tussen Lelystad en Enkhuizen komen moerassen. Tussen Oostvaardersplassen en Horsterwold komt het Oostvaarderswold niet. CDA-rentmeester Henk Bleker hoefde van de Raad van State de beloften van het rijk niet na te komen. Het rijk had geld beloofd en drong aan op versnelde uitvoering. Nu Bleker demissionair rentmeester is, kan het plan misschien deels in ere hersteld worden.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Spreeuwen zijn versierders

Spreeuwen zijn versierders

Spreeuw op nestkast, Foto Koos Dijksterhuis

U kent de spreeuwenzwermen wel, de snorrende wolken die als vloeistofdia’s langs de avondhemel zwenken. Maar nu zwenken de wolken even niet. De spreeuwen broeden.

Sinds de eerste zonnige winterdagen zongen ze ingetogen maar melodieus. Met zang proberen mannetjesvogels vrouwen te bekoren. Spreeuwen pronken erbij met hun glanzende keelveren. Die verleidingstactiek is wederzijds. Ook vrouwen pronken met hun keelveren om mannelijke aandacht te trekken. Dat werkt: mannetjes zowel als vrouwtjes kiezen een partner met fikse onderkin. Het geheim zit hem in de veerlengte. Mannetjes hebben geen oog voor vrouwen met korte keelveren en andersom. Dat is een paar jaar geleden ontdekt door het team van Jan Komdeur, hoogleraar ecologie in Groningen. Wellicht bewijzen spreeuwen met hun keelveren onbewust dat ze kerngezond en een lot uit de loterij zijn, qua kansen op een groot en even gezond nageslacht. Spreeuwen krijgen die lange keelveren namelijk pas na een paar jaar. Dat zijn dus overlevers. Ouderdom is het vleesgeworden bewijs voor goede genen.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Tronkenbij doelwit van knotswesp

Tronkenbij doelwit van knotswesp

Kleine knotswesp vr. Sapygina decemguttatam, Foto Pieter van Breugel

In Nederland leven nogal wat solitaire bijen. Sommige van die einzelgängsters, zoals tronkenbijen, ranonkelbijen en rosse metselbijen, maken hun nestje in een gat in dood hout. In een door keverlarven geknaagde gang, bijvoorbeeld. Rottend hout en grote kevers zijn zeldzaam in ons opgeruimde land. Daarom verkopen natuurorganisaties doorzeefde houtblokken. Niet helemaal doorzeefd, een bijenhol heeft één opening.

Lees Meer Lees Meer

DELEN