Koos Dijksterhuis

Hoewel ik meerkoeten waardeer om hun zwart fluwelen hals en hun groepswandelingen op die onbeholpen lobbenpoten, vind ik waterhoentjes leuker. Die hebben een rood met gele bles in plaats van een spierwitte, ze zijn kleiner, eleganter en verlegener. Over dat eeuwige gedreig, geruzie en geknok van meerkoeten kan ik wel lachen, maar sympathiek vind ik het niet.

Meerkoeten steken veel energie in het bestrijden en verjagen van andere meerkoeten en niet-meerkoeten. Na het met veel gepiep, geklapwiek en watergetrappel wegjagen van een ander, schudt de overwinnaar voldaan het water van zijn vleugels en rugveren. Hij voelt zich duidelijk meer koet dan de verjaagde. …

Lees Meer Lees Meer

Eén van de weinige vogels die het goed doen in Nederland, is de roodborsttapuit. Al vroeg in de lente, ja zelfs laat in de winter kan een mannetje roodborsttapuit bovenin of op een eenzame struik, boom of paal zitten zingen. Met het zonnetje erop zjin zijn zwarte rug en kop, witte hals en vleugelstrepen en oranjerode borst en buik goed te zien. …

Lees Meer Lees Meer

Dat zoogdieren intelligent kunnen zijn, weet iedereen die een kat of hond heeft. De ene diersoort is intelligenter dan de andere en binnen de soort verschillen individuen sterk in allerlei eigenschappen, inclusief intelligentie. Dieren zijn net mensen.

Mensen hebben van alle dieren wel het grootste denkraam, zoals Kweetal het brein van Olivier B. Bommel noemde. Eén van de oorzaken daarvan is wel dat mensen groepswezens zijn. Eenzaamheid is één van de naarste narigheden voor een mens kan voelen. De omgang met soortgenoten vereist allerlei slimmigheden. …

Lees Meer Lees Meer

Twee lezeressen bevolen mij Het verborgen leven van bomen aan, het boek van Peter Wohlleben. Vorige week las ik erover in Trouw en NRC. Wohlleben houdt van bomen en ik houd ook van bomen. Wie daaraan twijfelt, leze mijn natuurdagboek van gisteren. Maar anders dan Wohlleben verwar ik bomen niet met mensen.

Hij dicht bomen een gevoelsleven toe, compleet met geheugen, voor- en afkeuren. Een beuk zou vijandige zijtakken richting naburige eik laten groeien. Twee beuken zouden dat elkaar niet aandoen. …

Lees Meer Lees Meer

De achteloosheid waarmee een langdurig gegroeide boom in enkele seconden soms wordt omgezaagd, kan mij verbijsteren. Nochtans heb ik een keer een fikse esdoorn omgezaagd. Om een eik te redden. Eiken zijn mijn favorieten.

Eiken groeien traag, worden oud en dik, hebben ’s winters een spookachtig takkensilhouet en ’s zomers een enorme kruin van precies de juiste kleur. Hun frisse lentegroen verandert in diep, rijp donkergroen. Net als de iep is de eik een ecologisch wonder. Er zijn honderden soorten planten, paddestoelen, insecten en andere dieren die op of in of van eiken en eikels leven. Vele van die soorten kunnen uitsluitend op of in eiken terecht. De iep heeft net zo´n reputatie, maar aan esdoorns hebben die honderden wezens niets. …

Lees Meer Lees Meer

In het kwartaalblad Zoogdier las ik over eekhoorns die doodgaan aan toxoplasmose. Met onze eekhoorns gaat het toch al niet goed. De laatste jaren leven ze vooral in de buurt van mensen. Wellicht omdat in de buurt van mensen vetbollen en pindasnoeren te vinden zijn. Ik heb meermaals eekhoorns in groene woonwijken gezien. …

Lees Meer Lees Meer

We wandelen door de Houtrakpolder. Tussen Haarlem en Amsterdam ligt deze IJ-polder, geflankeerd door snelwegen en pal onder een bulderbaan van Schiphol.

In 2009 gingen de bollenvelden hier uit bedrijf. Er werden bruggetjes en bankjes gepland, maar voordat plannen in echte bruggetjes en bankjes veranderen, zijn jaren van overleg en brochures nodig. In de tussentijd dacht de boswachter: ik maak er mooie tijdelijke natuur van. En wat is mooiere tijdelijke natuur dan akkernatuur? Hij zaaide er mengsels van grassen, granen en bloemen en algauw wemelde de polder van de veldleeuweriken, kieviten, veldmuizen en woelratten en daar kwamen weer velduilen en kiekendieven op af. Er joeg zelfs een roerdomp op muizen. …

Lees Meer Lees Meer

Wij, vier oude vrienden en boswachter Jacques van der Neut, voeren afgelopen zaterdag door de Biesbosch en zagen in de verte het verstoorde nest van zeearenden. Volgens een ooggetuige waren er Nijlganzen op het nest geweest, waarna de zeearenden het niet meer hadden bezocht. Lieten die reuzenroofvogels zich koeioneren door een paar ganzen?

Jacques heeft intussen andere getuigen gesproken. Er hing, hoorde hij van verschillende bronnen, een derde zeearend rond, een bazig vrouwtje, en die vogel heeft het paar verjaagd. Zij eiste het territorium met het bijbehorende nest op. De Nijlganzen hebben vervolgens het nest wel even bezocht, maar waren niet de oorzaak van het drama. …

Lees Meer Lees Meer

Boswachter Jacques van der Neut vaart ons, vier oude vrienden, door de Biesbosch. Jacques doet als boswachter veel aan voorlichting en dat doet hij met zoveel verve, dat je wel een verstokte Isengrim moet zijn om niet aangestoken te worden.

Terwijl we in het strijklicht van de morgenzon en begeleid door een koor aan zangvogels tussen broekbossen, rietkragen en knotwilgen doorpruttelen, vertelt Jacques dat de lepelaars nesten maken van plastic verpakkingslinten, dat de Biesbosch uit waterbergingsnoodzaak fors is uitgebreid, en dat hij pas met pensioen wil nadat zich otters in het gebied hebben gevestigd. Bevers zijn er al. We zien afgeknaagde boompjes, glijbanen en een beverburcht, maar de dieren zelf laten zich niet zien. …

Lees Meer Lees Meer

Zoals elk jaar ga ik met oude vrienden vogels kijken. We zijn weer ouder geworden, maar nog redelijk fit. Om acht uur melden we ons in de Brabantse Biesbosch. Daar verwelkomt Biesboswachter Jacques van der Neut ons in zijn bootje.

Reeds voor de trossen los gaan, tettert er een cetti’s zanger. Cetti’s zangers rukken op uit Zuid-Europa. Het zijn kleine moerasvogels die zich goed verstoppen. Hun onzichtbaarheid compenseren ze met een zangvolume dat nachtegaal en winterkoning overtreft. Ze beginnen met een scherp ‘ziet’, waarna een snoeiharde rock-‘n-roll-riedel volgt. Een jaar of vijf geleden schoot het aantal Cetti’s zangers omhoog en intussen hebben ze Utrecht en Noord-Holland al bereikt, maar de Biesbosch is hun Nederlandse hoofdkwartier. We horen de ene na de andere. …

Lees Meer Lees Meer