Als ik iemand een paddenstoel aanwijs, reageert men vaak met de vraag ‘is ie eetbaar?’ Men blijkt daarmee meestal niet geïnteresseerd te zijn in smaak of bereidingswijzen, maar bedoelt te vragen: ‘is ie giftig?’

Als ik een plant aanwijs, vraagt niemand ooit naar de eetbaar- of giftigheid. Zelfs als ik op een lezing over schelpen een kegelslak laat zien, stelt niemand die vraag. Terwijl slakken gegeten worden en die zeeslak het dodelijkste vergif maakt wat er bestaat.

Paddenstoelen hebben de reputatie als gifmengers en sommige soorten maken ook een dodelijke cocktail. Die kun je dus beter niet eten. Maar laat ze voor de zekerheid allemaal maar staan.

De herfst staat voor de deur, maar het paddenstoelenseizoen is al lang begonnen. Ondanks de hitte en de droogte zag ik in juli al diverse boleten en russula’s en kwamen de aardappelbovisten tevoorschijn. Paddenstoelen houden van vocht, maar misschien namen ze, net als sommige bomen die hun blad reeds lieten vallen, een voorschot op de herfst.

Al in juli zag ik een zwam met een grijsgroene hoed (foto), groenige plaatjes onder de hoed, en een schubbige steel die uit een eierdop groeide. Als de hoed van deze zwam lichter was gekleurd, wat vaak het geval is bij deze soort, had ie op een champignon geleken. Dat eierdopje echter bewijst dat het geen champignon is.

Van sommige algemene champignonsoorten is consumptie trouwens ook sterk af te raden, al overleeft de consument zijn vergissing wel. Bij deze groene knolamaniet is dat nog maar de vraag. Met wat geluk is de wildplukker dankzij een snelle levertransplantatie nog te redden, maar dan moet er wel een lever in de aanbieding zijn. Dat spreekt niet vanzelf, want we zijn krenterig in het weggeven van onze stoffelijke overschotten.

De groene knolamaniet is niet zeldzaam en kan in bossen, tuinen en wegbermen staan, onder eiken of beuken. Het is misschien wel de giftigste paddenstoel van Europa. Wie er een hapje van overleeft, houdt de rest van zijn of haar leven last van lever en/of nieren. Toch maar niet eten dus.

Tot in oktober zijn groene knolamanieten bovengronds te vinden, waarna ze weer driekwart jaar in de bodem onderduiken als zwamvlok.

(Natuurdagboek Trouw, donderdag 3 september ’26)