Op een boomrijke oever van het Noord-Willemskanaal viel mijn oog op allerlei insecten. Ik zag behalve wat onopvallende vliegjes twee parende langpootmuggen, een schorpioenvlieg, meerdere oeverlibellen, een paar bonte zandoogjes, een zwartpootsoldaatje en een enkele juffers.

Juffers zijn kleine libellen die, als ze zitten, hun vleugels boven hun rug opklappen. Er zijn vier heel algemene blauwe juffers in Nederland: azuurjuffer, lantaarntje, variabele juffer en watersnuffel. Ik dacht meteen: het zal wel een van deze vier zijn, al was hun blauw nogal licht. Nadere inspectie bracht uitkomst. Ik zag hoe dik en blauw hun pootjes waren: blauwe breedscheenjuffers dus.

Die zijn in ruwweg de zuidoostelijke helft van ons land algemeen. Ze zetten hun eitjes af bij, en leven als larve in zuurstofrijk water. Dat valt me dan weer mee van dat kanaal!

Blauwe breedscheenjuffers hebben schitterende larven, met een staart die lijkt op drie vogelveren die naar links, rechts en achteren waaieren. Na één of twee winters te water en een stuk of wat vervellingen kruipen de larven over een waterplant het water uit, waar ze hun huid achterlaten. Ze breken uit hun nek, vouwen zich open, drogen op en kiezen het luchtruim. Uitsluipen heet dat. Ik heb het weleens zien gebeuren en vond het een ontroerend schouwspel.

Blauwe breedscheenjuffers die slechts één winter als larve onder water leven, sluipen in de nazomer uit, maar de meeste larven blijven nog een winter in het veilige nat, en wagen zich dan in mei of juni in de lucht.

In het Noord-Willemskanaal worden nauwelijks waterplanten getolereerd, hoewel er bijna geen scheepvaart is. De kaden zijn recht en kaal, op een enkele ontsnappingsroute voor te water geraakte landdieren na. Alleen de exotische woekeraar grote waternavel redt het daar, al worden de navels af en toe uit het water geschept door een varende grijpautomaat. De weinige oeverplanten die zich verder weten te redden, zijn kennelijk voldoende voor de breedscheenjuffers om tussen te leven en om het water uit te klimmen.

(Natuurdagboek Trouw, donderdag 12 juni ’25)