Naar schatting zijn afgelopen weken in Noord-Duitsland tienduizend kraanvogels dood gegaan aan vogelgriep. Na massaslachtingen onder eenden, ganzen, zwanen, grote sterns, kokmeeuwen, Jan van genten, grote jagers en andere wilde vogels zijn nu de zo populaire kraanvogels aan de beurt. En ze deden het juist zo goed, als een van de weinige soorten van het cultuurland.

Kraanvogels broeden in Europa vrij noordelijk, bijvoorbeeld in de landen rond de Oostzee, en overwinteren zuidelijk, bijvoorbeeld in Spanje. Tijdens de trek eten ze graag bieten- en maïsresten die na de oogst zijn blijven liggen. Net als Noord-Duitsland ligt Noordoost-Frankrijk op de trekroute. Een paar decennia geleden zijn daar twee meren aangelegd, om de noodlijdende akkerstreek een economische impuls te geven. Net als bij onze Blauwe Stad viel het aantal toesnellende miljonairs tegen. Anders dan bij de Blauwe Stad lokte het water overtrekkende kraanvogels naar beneden. Die kunnen daar oogstresten eten en op de meren slapen. Kraanvogels lijken daarin op ganzen: overdag akkers afstruinen, ’s nachts te water.

Zowel in Noord-Duitsland als Noord-Frankrijk komen in oktober en november tienduizenden kraanvogels samen. Het is een spectaculair gezicht om die schitterende beesten te zien en te horen – een van de mooiste vogelgeluiden.

Nu moeten we die gebieden mijden, want iedere verstoring bevordert de verspreiding van het vogelgriepvirus. Waarschijnlijk doodt de griep langs de hele trekroute een groot deel van de kraanvogels, misschien wel de meeste. Hopelijk zijn de overlevers resistent.

Zo’n vogelgriepvirus kan veranderen, zodat er allerlei varianten ontstaan. Berucht zijn de varianten die kippen uitroeien, en waarmee de ellende begon, waarschijnlijk op pluimveemarkten in China. De eerste jaren bleven zeevogels gespaard, tot die ineens massaal de klos werden. En nu zijn dus kraanvogels aan de beurt. Vogelgriep is een gevleugelde pandemie.

Een roofdier dat in een zieke vogel een gemakkelijke prooi vindt, kan besmet raken. Soms worden mensen besmet, al wordt die mens er zelden ernstig ziek van. Maar wie weet hoe dat virus zich aan het talrijkste zoogdier ter wereld aanpast. Slaan we voor de zekerheid vast wc-papier in?

(Natuurdagboek Trouw, woensdag 5 november ’25)