Koos Dijksterhuis

Heel soms zie ik een bunzing, heel soms een hermelijn, heel soms een wezel. De plekken waar ik ze zie verschillen. Er zat een tijd een bunzing in mijn woonbuurt, die zich als steenmarter gedroeg en in schuurtjes logeerde en ratten ving. Wezels zie ik op droge plekken met veldmuizenholen. Hermelijnen zie ik in weidevogelgebieden.

Kievitseierenzoekers zouden nu knikken en het liefst hun geweer grijpen. In Friesland worden hermelijnen net als een stuk of tien andere roofdieren bestreden. Niet dat weidevogels daardoor gered worden. …

Lees Meer Lees Meer

Vaak worden knobbelzwanen als nakomelingen van verwilderde parkvogels beschouwd. Een paar eeuwen geleden waren vrijwel alle Nederlandse zwanen eigendom van edelen met zwanendrift. Ze werden gehouden voor het vlees, de veren en de sier. De zwanen werden geleewiekt, een mooi woord voor het afhakken van de halve vleugels. Zo’n zwaan kon nooit meer vliegen. Wel bleef zo’n vogel statig peddelen, bijvoorbeeld door de Amsterdamse grachten. …

Lees Meer Lees Meer

Vanavond gaat La Panthère des neiges in première, in Groningen althans, een stad die wel eens een paar dagen achterloopt op de Randstad maar daar geen hinder van ondervindt. Integendeel, Groningen bewaart het beste voor het laatst en deze natuurfilm van Marie Amiguet is prachtig. …

Lees Meer Lees Meer

Op de grond liggen eikenbladeren met aan hun onderkant geelgroene rondjes. Zijn het schildluizen? Schimmels? Gallen? Ik denk gallen, want ze zien er gallig uit en eiken zijn in trek bij galwespen.

Gallen zijn het resultaat van groeispurts van de plant of boom waar ze opzitten, als reactie op een galwesp, galmug of schimmel. Gallen bestaan dus uit weefsel van de plant, in dit geval de eik. …

Lees Meer Lees Meer

Als natuurjongen had ik op mijn achtste een natuurverzameling die uit zijn kast groeide. Schelpen, schedels, veren, stenen, fossielen… De nadruk lag op schelpen en daar zijn honderdduizend soorten van, dus daar kon ik even mee vooruit. De stenen belandden op een achterompaadje en de veren werden door mijten opgegeten. De schedels en fossielen heb ik grotendeels weggegeven.

Vorig jaar gaf ik een brok mergel uit Limburg weg. De mergel zat vol slakkenhuisjes. Op een handgeschreven briefje stond dat de leeftijd 17.000.000 jaar was. Het was mijn handschrift niet. Ik kan me niet meer herinneren van wie en wanneer ik de klont fossiele slakkenhuisjes kreeg, maar ik vermoed dat het zo’n veertig jaar geleden was. De slakkenhuisjes zijn nu dus 17.000.040 jaar oud. …

Lees Meer Lees Meer

’s Morgens breekt een vage zon door de nevelige wolken. Het is windstil. Ik fiets over een fietspad met begroeide bermen de stad in. De bomen variëren van kaal via rood en geel tot vol in het groen. De herfstkleuren lichten op in het strijklicht.

Boven me vliegen ganzen, meeuwen en spreeuwen over, allemaal van onder belicht. Ze klapwieken uit beeld. Een blauwe kier in de sluierbewolking trekt open tot een veelbelovend blauwe hemel. Twee vogels komen aangevlogen van achteren en halen me langzaam in. Ze vliegen niet snel, ze nemen hun tijd. …

Lees Meer Lees Meer

Regelmatig verschijnt er een boek over natuurbeleving of over de geschiedenis ervan. Ooit werd de mysterieuze en gevaarlijke leefomgeving immers voor het eerst natuur genoemd?

In zulke boeken passeren gegarandeerd filosofen als Descartes en Rousseau de revue. De een stelt de mens boven de natuur, de ander pleit voor terug naar de natuur. De een ziet natuur zus, de ander zo; over empirisch onderzoek maakten die denkerds zich zelden druk. Tegenwoordig is dat niet anders: de een ziet de natuur als een wereldwijd web van spirituele verbindingen, de ander als verdienmodel en de derde als aangenaam decor voor sport of ontspanning. En er zijn er, zoals was het niet Jules Deelder, die na enig peinzen vragen: ‘natuur, is dat dat groene dat ik soms uit de trein zie?’ …

Lees Meer Lees Meer

Vannacht ontwaakte ik en lag ik een paar uur wakker. Dat gebeurt vaker, en regelmatig hoor ik dan kijvende meerkoeten die kennelijk even waakzaam zijn als ik. In tegenstelling tot mij liggen ze niet te luisteren, maar winden ze zich op over en tegen hun buren. Soms hoor ik een roodborstje zingen. Zou zo’n roodborstje net als ik zijn wakker geworden tijdens de rem-slaap? De rem-slaap is een slaapfase waarin je woelt en droomt en indrukken verwerkt. …

Lees Meer Lees Meer

Venus zou uit zee zijn verrezen. De schilder Sandro Botticelli leek een schelp daartoe kennelijk een handig vervoermiddel. Venus’ geboorte vond volgens hem plaats op een Jakobsmantel, dat symbool van pelgrims die Santiago de Compostela bezoeken.

Santiago betekent Sint-Jakob. Er is een verhaal over de apostel Jacobus die na zijn dood in een bootje vanuit Palestina de hele Middellandse Zee overstak, door de Straat van Gibraltar glipte en langs Portugal noordwaarts dreef – als bootvluchteling zou hij nu teruggestuurd worden of in zee zinken met zijn gammele boot. Zo niet de apostel. ’s Mans bootje zou zelfs van steen zijn geweest en bij aankomst in Galicië bedekt hebben gezeten onder aangegroeide mantelschelpen. De schelp heeft met zijn uitwaaierende plooien wel wat weg van een pelgrimsmantel, en kan aan de Galicische kust gevonden worden, maar verder lijkt het verhaal me verzonnen. Misschien was Sint-Maarten een logischer sint geweest voor deze schelp. Martinus werd heilig verklaard omdat hij een halve mantel weggaf! …

Lees Meer Lees Meer

De kleine beer is een mooie, rode nachtvlinder met een vachtje in zijn nek. Hij wordt in kleur en omvang ruim overschaduwd door zijn neef de grote beer, en daarom lees je nooit wat over hem. Behalve hier en nu dan.

Kleine beren vliegen vooral in augustus rond, in kleinere aantallen in april en soms ook even in oktober. Ze leven in duinen en tuinen, bossen en heiden. Ze lurken de nectar van jacobskruiskruid en zetten eitjes af op kruiskruiden en enkele andere planten en struiken, zoals de kardinaalsmuts. Daar knagen de rupsen aan. Als die ooit genoeg hebben gegeten, gaan ze op stap. Met hun berenvacht golven ze over de grond, op zoek naar een plekje om te overwinteren en te verpoppen. Wie er vroeg bij was, kan nu nog even als vlinder verschijnen, maar de meeste kleine beerrupsen wachten daarmee tot de lente. …

Lees Meer Lees Meer