Eén van de koddigste vogels die we in Nederland hebben is de steenuil. Dit is objectief vast te stellen, als verhouding hoogte-breedte. Oftewel: hoe ronder, des te koddiger. Daarom vinden we roodborstjes en staartmezen ook zo schattig, veel schattiger dan heggemussen of koolmezen. Een steenuil die vanaf een dak de omgeving in de gaten houdt, en zijn of haar helderziende ogen op de argeloze voorbijganger richt… wel, die moet de voorbijganger wel blij maken, toch?

Al zijn er vast die zich ongemakkelijk voelen onder die borende blik. Wij mensen kijken elkaar liever niet aan. Stel je voor dat je eens contact maakt! Nee, dat vermijden we liever, straks worden we nog afgewezen of zelfs afgesnauwd. En dan die lange poten. Handig om mee door het gras te rennen als je een regenworm ziet, maar schattig zijn ze niet. Minpuntje. Dan is een dwerguiltje toch net iets… dat zijn de roodborstjes onder de uilen. Maar hé, dwerguiltjes komen hier niet voor.

Op diverse plekken in Nederland worden steenuilen met kunst- en vliegwerk in leven gehouden. Met nestkasten waar katten niet in kunnen, rommelige erven, knotwilgen. In de Achterhoek bijvoorbeeld, en langs de IJssel. In de Beemster, de Betuwe en de Zak van Zuid-Beveland. Ruwweg komen steenuilen voor in de zuidoostelijke helft van ons land. In Groningen en Friesland heb ik ze in geen jaren gezien, de laatste zaten in de steenuilenboerderij van Jan Enne Haack bij Electra, Groningen. En bij Anjum, Friesland, stond een gammele schuur waar een uiltje je aankeek. Die schuur is gesloopt, de boerderij verkocht.

Vorig jaar zag ik een steenuil in de Eempolders, en onlangs bezocht ik een oude vriend die er alweer een jaar bijtelde, dat gaat vanzelf. Hij heeft een steenuilenkast in de tuin en een steenuilen-schoorsteen op het dak. Onder dat dak huizen kerkuilen, erop zitten steenuilen; een zeldzame combinatie, want kerkuilen zien steenuilen niet als koddige neefjes maar als prooi of concurrent, in ieder geval als iets dat ze voor de zekerheid beter dood kunnen maken.

Maar hier lijkt alles pais en vree. En ja hoor, daar zat het steenuiltje in de avondzon, bijna 360 graden rondspiedend naar komende en gaande verjaardagsgasten. Koddig beestje!

(Natuurdagboek Trouw, dinsdag 7 april ’26)