Brandganzen zijn bonte, middelgrote ganzen. Hun kleuren zijn zwart, wit en grijs. In grote groepen grazen ze de moderne turboweilanden af. Waggelend scharrelen ze hun kostje bij elkaar. Natuurbeheerders willen tegenwoordig in hun terreinen grazers, maar brandganzen vertikken het om taaie, vergeelde graspollen te eten, laat staan brandnetels. Nee, ze eten het liefst de jonge grasjes in de weilanden. Dankzij klimaatverandering, stikstof en drijfmest groeit het gras ’s winters door. Hoe meer dat begraasd wordt, des te jonger de grasjes. Zo houden brandganzen hun voedsel zelf op smaak.

Hun dieet is eenzijdig: ze eten vrijwel alleen Engels raaigras. Dat is eiwitrijke kost, waar de ganzen dik van worden. Eenzijdige kost waar je dik van wordt – daar zijn mensen ook gek op. Gezond is dat niet, zoals iedereen weet. Toch zijn de alomtegenwoordige verleidingen van ongezonde lekkernijen moeilijk te weerstaan.

Kun je nagaan hoe moeilijk dat voor ganzen is. Ze hebben geen besef van de schijf van vijf en leven in een land dat voor de helft uit hun lievelingsgerecht bestaat: licht verteerbaar Engels raaigras. Een groene snackbar van horizon tot horizon.

Of hun voedingspatroon bijdraagt aan een slechte conditie weet ik niet. Wel weet ik dat brandganzen vatbaar zijn voor vogelgriep. Vaak kom ik in het veld een eenzame brandgans tegen, wat me opvalt, omdat brandganzen kuddedieren zijn (zwart-witte, gras etende kuddedieren – brandganzen zijn de koeien onder de vogels). Dikwijls gedraagt zo’n eenzame brandgans zich stuntelig. Hij lijkt wel dronken, waggelt in rondjes, zwaait met zijn kop.

Tijdens een wandeling van een uur langs de waddenzeedijk van Noord-Groningen vond ik in twee veeroosters een dode brandgans. Alle twee de ganzen waren aangevreten. Ik vermoed in beide gevallen dat een groggy zwalkende brandgans, koortsig van de griep, in het rooster belandde. Misschien probeerde de gans aan kraaien of andere liefhebbers te ontkomen, en struikelde hij op de vlucht het rooster in, per ongeluk dan wel expres. Misschien ook werd hij pas belaagd, nadat hij in dat rooster gevangen zat.

Een slechtvalk, kraai of buizerd die gans met vogelgriep eet, gaat er zelf waarschijnlijk ook aan.

(Natuurdagboek Trouw, vrijdag 23 januari ’26)