Wakkere roodborst, duttende spreeuw

Spreeuwen trio. Foto Koos Dijksterhuis
Spreeuwen trio. Foto Koos Dijksterhuis

Vannacht ontwaakte ik en lag ik een paar uur wakker. Dat gebeurt vaker, en regelmatig hoor ik dan kijvende meerkoeten die kennelijk even waakzaam zijn als ik. In tegenstelling tot mij liggen ze niet te luisteren, maar winden ze zich op over en tegen hun buren. Soms hoor ik een roodborstje zingen. Zou zo’n roodborstje net als ik zijn wakker geworden tijdens de rem-slaap? De rem-slaap is een slaapfase waarin je woelt en droomt en indrukken verwerkt.

Je zult je als vogel in de boze buitenwereld maar in leven moeten zien te houden; bij nacht en ontij, weer of geen weer. Zo’n roodborstje is klein en tijdens een lange winternacht raken z’n reserves zo goed als op. Overdag is het werken geblazen: winterslapende larven en spinnetjes opsnorren. ’s Nachts lijkt rust geboden. En dan toch wakker worden, en nog zingen ook.

Sjoerd van Hasselt promoveerde afgelopen vrijdag in Groningen op het slaapgedrag van onder meer spreeuwen. Spreeuwen blijken weinig aan rem-slaap te doen, al slapen ze veel. ’s Winters althans, ’s zomers slapen ze gemiddeld vijf uur minder dan ’s winters. Dat verschil valt me nog mee.

Ik denk dat mensen ’s zomers ook minder sliepen toen ze nog zonder lamp- of kaarslicht door de natuur zwierven. Maar misschien hielden ze urenlange siësta’s. Spreeuwen zijn, zeker als ze jongen hebben, van voor zonsopkomst tot na zonsondergang in de weer met emelten en rupsen verzamelen voor hun onverzadigbare kroost. Werkdagen van achttien uur zijn dan gebruikelijk. Rond de middag kachelt hun actiebereidheid een tijdje in. Volgens Van Hasselt doen spreeuwen ’s zomers dutjes overdag, waarmee ze een deel van de verloren nachtrust inhalen. Omgekeerd worden ze soms wakker bij helder maanlicht.

Ik compenseer mijn nachtelijke wakes nooit met middagdutjes, maar ik ben dan ook geen spreeuw. Vannacht zwegen de koeten en het roodborstje, maar hoorde ik een bosuil. Tevreden sliep ik weer in.

(Natuurdagboek Trouw maandag 15 november ’21)