Koekoek!?

Koekoek Foto Ronald van Houten
Koekoek. Foto Ronald van Houten

Op Facebook vertelde een goede kennis van me dat ze half januari een koekoek hoorde. De vogel kreeg antwoord van een duif, ze dacht een Turkse tortel, omdat ze die vaak ziet.

Elk jaar als de duiven beginnen te koeren krijg ik meldingen van koekoeken. Turkse tortels koeren koekoekachtig, houtduiven ook. Wie tortel- en houtduifgekoer kan verwarren, kan beider gekoer waarschijnlijk ook met gekoekoek verwarren.

Koekoeken overwinteren in tropisch Afrika. In april verschijnen ze te onzent, om een partner te roepen en eieren in nesten van hun waardvogels te dumpen. De ene koekoek heeft een voorkeur voor heggemussen, de andere voor kleine karekieten, de volgende voor graspiepers. Een koekoek zoekt uitsluitend de nesten van die ene soort op.

Waardvogels mogen niet uitblinken in het herkennen van een koekoeksei. Anders gooien ze de indringer eruit. Nu weten die heggemussen, karekieten en piepers drommels goed dat een koekoek gevaar betekent. Wellicht hebben ze deksels goed door wat een koekoek in haar schild voert. Een groter ei vinden ze niet zo’n probleem, als het maar dezelfde kleur heeft, met hetzelfde patroon van stipjes of andere figuurtjes. De op één waardsoort gespecialiseerde koekoek kan als gevolg van natuurlijke selectie steeds beter lijkende eieren gaan leggen.

In januari is de kans op een koekoek nihil. In Nederland, zelfs in Europa is volgens mij in januari nog nooit een koekoek gefotografeerd of diens roep opgenomen. En waarom zou zo’n beest ook als enige in de wereld zijn naam roepen? Koekoeken roepen pas in de paartijd. Een in januari roepende koekoek zou met stip op 1 binnenkomen op alle vogelaarsfora.

Een bevriende achterbuurjongen speelde als 15-jarige eens in het open raam een opname van een koekoek af, waarop een buurvrouw haar tuinwerk onderbrak voor de uitroep: ‘een koekoek!’ Misschien moet mijn goede kennis haar buurjongens eens aan de tand voelen.

(Natuurdagboek Trouw maandag 31 januari ‘21)