Het doodgewone landschap

Bloemrijk grasland met meidoornhaag. Foto Koos Dijksterhuis
Bloemrijk grasland met meidoornhaag. Foto Koos Dijksterhuis

In een proefschrift uit 1933 over spreeuwen beschrijft de auteur H.N. Kluijver zijn onderzoeksterrein tussen Wageningen en Ede. Het bestaat grotendeels uit grasland en wat akkerland. Verder zijn er meidoornhagen, houtwallen en eikenkreupelhout. “Dit verdwijnt allengs en wordt vervangen door grasland”, schrijft Kluijver. Maar wat voor grasland!

Het terrein ligt deels op zand, deels op veen. Op zandgrond bestaat het grasland uit zeven soorten grassen. Kom daar nog eens om! Je mag blij zijn als je 1 sprietje vindt dat geen Engels raaigras is. Kluijvers grasland kleurt in de zomer geel van de boterbloemen.
Op de veengrond is juist niet één gewone grassoort te vinden. Voor Kluijver was dat vanzelfsprekend, op veen groeit geen weidegras, maar zegge. Hij somt de algemene zeggesoorten op: zeven! Verder groeien er gentianen en biezenknoppen en “daartusschen treft men in Juni een weelde van orchideeën aan”. Hij noemt vele soorten, maar talrijk zijn er vijf.

In een plukje bouwland worden “de gewone zandgrondgewassen: haver, rogge en aardappelen verbouwd”. De gewone zandgrondgewassen. Tegenwoordig is in Nederland geen haver of rogge meer te vinden, die granen maakten plaats voor snijmaïs, dat meer drijfmest verdraagt dan andere gewassen. Maïs wordt met stengel en al tot veevoerbrokken gedroogd en geperst.

In de hagen en houtwallen rond Kluijvers onderzoeksterrein huizen grauwe klauwieren, tortelduiven, steenuilen, spotvogels, kneuen, ringmussen en grauwe vliegenvangers. Op het open land broeden veldleeuweriken, gele kwikstaarten, kieviten en grutto’s. Het wemelt van de patrijzen, kwartelkoningen zijn er ook. In de populieren diedeljoën wielewalen.

Tussen neus en lippen beschrijft Kluijver in enkele bladzijden een landschap dat tachtig jaar geleden doodgewoon was, en dat we met planten en vogels en al hebben weggemest, uitgedroogd en platgewalst.

(Natuurdagboek maandag 29 sept. 2014)