Herfstkleuren

herfstkleuren bomen
Foto Koos Dijksterhuis

Ieder najaar is het weer genieten van de herfstkleuren. Ensembles van geel, rood, oranje, groen, paars en bruin sieren de natuur en de bermen, soms tegen een decor van witte stammen, een indigoblauwe of juist pelgrimgrijze hemel. Iedere herfst verschijnen er artikelen over waarom bladeren verkleuren en hoe bomen hun blad loslaten. Het lijkt ouwe koek. Toch zijn niet alle finesses ervan bekend.

Als in de zomer een boomtak breekt, wordt het blad bruin, maar blijft het vastzitten. In de herfst valt blad, omdat de boom het loslaat. Alvorens de boom een breekbaar kurklaagje in het steeltje aanlegt, haalt ie het bladgroen uit het blad. Bladgroen is de essentiële stof in het vastleggen van zonne-energie, de hoofdreden van bladvorming.

Zonder bladgroen blijven gele en rode stoffen achter in het blad. Waarom sommige bladeren eigeel en andere scharlakenrood achterblijven, is onduidelijk. Waarom de ene boomsoort dichtbij de stam begint te ontbladeren en vervolgens naar de toppen der takken kaal wordt, terwijl de andere soort juist van buiten naar binnen ontgroent? Mysteries…

Het verkleuren en vallen van de bladeren spreekt tot onze verbeelding, dezelfde verbeelding waarmee wij onszelf van alles wijsmaken. Ik kreeg een keer een brief van een lezeres die het hoogst opmerkelijk vond, dat ieder jaar miljoenen blaadjes vielen, terwijl ze nooit, maar dan ook nooit, zag dat een blad zich losmaakte van de tak.

Een grappige constatering. Ik zie ook nooit een regendruppel of sneeuwvlok ontstaan. Maar een blaadje moet toch lukken? Afgelopen dagen heb ik tijdens gele sneeuwbuien eindeloos naar de kruinen gestaard, ik fixeerde mijn blik op enkele blaadjes. Het heeft even geduurd, maar ik zag er een loskomen en vallen. Weer een mysterie minder.

(Natuurdagboek Trouw vrijdag 21 okt. 2016)