Gele bloem in december

Bezemkruiskruid.  Foto Koos Dijksterhuis
Bezemkruiskruid. Foto Koos Dijksterhuis

Een lezeres stuurde me foto’s van een paardebloem-achtige plant in volle bloei. Gele bolletjes met een krans van gele lintbloemetjes. Wat dat kon zijn? Drie jaar geleden viel mij dezelfde bloem op, in december. In de omgeving van Haarlem en in Haarlem zelf bloeiden deze gele sterretjes. In de duinen vond ik ze, op het strand, in een plantsoen en zelfs diep in de binnenstad langs een trottoir.
Het was en is bezemkruiskruid, een uit Zuid-Afrika afkomstige immigrant, die Europa voortvarend aan het koloniseren is. Via Zuid-Europa rukte de planten op naar het noorden. Nederland werd in 1939 bereikt. Maar pas de laatste tien jaar is het hard gegaan. Bezemkruiskruid heeft een voortvarende zaadproductie en kan tegen warmte en kou, droogte en vocht.
Exoten zijn niet altijd angstaanjagend of afschrikwekkend, bezemkruiskruid vind ik een aanwinst want zoveel bloemrijke kleur is er in december niet. Toch zou ook deze plant inheemse soorten kunnen verdringen en daarom wordt ie in Vlaanderen op sommige andere plekken bestreden.

Al die gele composieten lijken wel op elkaar en alle kruiskruiden lijken nog meer op elkaar. Maar in deze tijd van het jaar bloeit van de composieten alleen bezemkruiskruid, op een sporadische melkdistel en paardebloem na. Maar daarvan kunt u bezemkruiskruid wel onderscheiden. De plant is veel hoger dan een paardebloem en heeft rankere bloemen. Hij is veel sprietiger dan melkdistels en druipt bij beschadiging niet van de melk. De blaadjes zijn wel een beetje gekarteld a la die andere composieten, maar zijn zo smal en langgerekt, daar is geen misverstand mogelijk.

In Groningen zijn ze ook al gearriveerd, als zaadjes meegelift met treinen, auto’s en de wind.

(Natuurdagboek Trouw 20 dec. 2013)