Drie koningskaarsen

Koningskaarsen. Foto Koos Dijksterhuis
Koningskaarsen. Foto Koos Dijksterhuis

In de serie door-, lang- en laatbloeiers dit keer een Verbascum. Zwarte toorts, stalkaars en keizerskaars zijn drie verbasca die op elkaar lijken, maar we hebben vandaag te maken met de eveneens gelijkende koningskaars, soms gele toorts genoemd, hoewel dat officieel een andere Verbascum is. Alle genoemde soorten zijn trouwens geel.

Bij sommige woorden komt bij mij een vast rijmwoord op. Zeg corpsbal en ik denk: oorkwal. Bij roodborst denk ik meteen: broodkorst. Bij gele toorts: gele koorts. Maar met koorts heeft de plant niets te maken, hoewel er warrige websites bestaan waar al die Verbascum-soorten als zo geneeskrachtig te boek staan, dat gebruik ervan afgeraden wordt. Geneeskrachtig is vaak een eufemisme voor giftig. Van giftige planten krijg je diarree en moet je plassen – die zooi moet er zo snel mogelijk uit. Maar je kunt ook zeggen: het zijn geneeskrachtige planten met een vocht-afdrijvende en stoelgang-bevorderende werking. De koningskaars zou tevens verlichting bieden tegen “incontinentie bij een gezwollen prostaat”; doe er uw voordeel mee!

Enfin, ik vind die toortsen en kaarsen altijd prachtig. Ik verzamelde twee jaar geleden zaadjes die ik bij ons huisje op Schiermonnikoog rondstrooide, en daar kwam waarachtig een Verbascum tot bloei. Afgelopen zomer nam ik zaadjes mee naar Groningen, waar ik ze in de tuin gestrooid heb. Ik zie nog niks opkomen, en ben benieuwd of en wanneer hun ferme bladrozetten zichtbaar worden. Dan moet ik nog een jaar wachten tot er een bloeiaar optorent.

In de nazomer reiken Verbasca met hun gele fakkels tot soms wel drie meter hoogte. En nu er tot diep in de winter geen, of hooguit wat nachtvorst aan de grond is, blijven ze heel lang doorbloeien. Op de foto zijn ze weliswaar uitgebloeid, maar staan ze nog fier overeind, wat ik verrassend laat vind. Het zijn drie koningskaarsen op Drie Koningen, in de duinen van Schiermonnikoog.

(Natuurdagboek Trouw maandag 6 januari ’20)