De rotganzen zijn er weer

Rotganzen. Foto Koos Dijksterhuis

De eerste rotganzen zijn terug uit Noord-Siberië. Wadlopend naar Schiermonnikoog zien we ze in rijtjes door een slenk zwemmen en overvliegen. Ze gakken niet; als ze iets zeggen is het “rororoh”, een uitspraak waarnaar ze genoemd zijn.

Rotganzen overwinteren bij ons, hoewel overwinteren een understatement is. Voor rotganzen duurt de winter van september tot eind mei. Veel trekvogels vliegen een enorm eind om even te broeden en verkeren het grootste deel van het jaar in hun winterverblijf. Gierzwaluwen bijvoorbeeld komen drie maanden bij ons logeren om na het broeden gauw weer af te reizen naar het warme zuiden.

Rotganzen doen hetzelfde maar dan vijfduizend kilometer noordelijker. Zij maken gebruik van de korte poolzomer waarin het doorgaans sluimerende leven losbarst. De sneeuw smelt, de toendra bloeit, vissen en insecten komen tot leven en sneeuwuilen brengen kuikens groot. Rotganzen die in de buurt van sneeuwuilen broeden, hebben hun zaakjes goed voor elkaar: onder de hoede van de uilen blijven poolvossen uit de buurt. Als er veel poolvossen zijn en weinig lemmingen, gaan de vossen achter de ganzen aan en is bescherming door uilen de enige kans voor ganzenpullen.

De komende acht, negen maanden zijn de rotganzen bij ons. Het zijn vrij kleine ganzen, met zwarte halzen waarop witte dwarsstreepjes prijken. Het zijn echte kustvogels – geen andere ganzensoort is zo goed in het afscheiden van zeezout. Dankzij een zoutklier voeren ze het met kwelderplantjes binnengekregen zout af door hun neusgaten.

Als we Schiermonnikoog betreden, zien we ook dat de eerste brandganzen zijn gearriveerd. Die komen uit Spitsbergen en blijven eveneens tot eind mei bij ons. Maar die blieven geen zout en eten liever het turbogras op weilanden. Rotganzen grazen daar vooral bij vloed, als hun zilte graasgronden onder water staan.

Rotganzen komen voor in de sterke natuurverhalen die Koos vanavond vertelt om half 8 in Pakhuis de Zwijger, Amsterdam.

(Natuurdagboek Trouw woensdag 10 oktober ’18)

De rotganzen zijn er weer
DELEN