Bomen met bewustzijn

Eik tussen twee beuken. Foto Koos Dijksterhuis
Eik tussen twee beuken. Foto Koos Dijksterhuis

Twee lezeressen bevolen mij Het verborgen leven van bomen aan, het boek van Peter Wohlleben. Vorige week las ik erover in Trouw en NRC. Wohlleben houdt van bomen en ik houd ook van bomen. Wie daaraan twijfelt, leze mijn natuurdagboek van gisteren. Maar anders dan Wohlleben verwar ik bomen niet met mensen.

Hij dicht bomen een gevoelsleven toe, compleet met geheugen, voor- en afkeuren. Een beuk zou vijandige zijtakken richting naburige eik laten groeien. Twee beuken zouden dat elkaar niet aandoen.

Het is waar dat eiken en beuken elkaar in de weg kunnen zitten. Het zijn concurrenten, zoals alle bomen. Ze concurreren om water en voedsel, maar vooral om licht. Om de buren voor te blijven, groeien ze snel naar dat licht. Een eenzame boom kan laag blijven, in een bos verdringen de kruinen zich op een galerij van stammen.

Beuken groeien sneller dan eiken. Als een eik tussen beuken staat, zoals op de foto, zal die eik het op den duur afleggen. De beuken overheersen hem met hun bladerdak, vangen het licht en slurpen het water weg. Daarvoor zijn geen meppende zijtakken nodig.

Dat planten en ook bomen met elkaar communiceren, wil niet zeggen dat ze pijn lijden en verdriet voelen zoals mensen dat ervaren. Volgens Wohlleben doen ze dat wel. Ze hebben familierelaties en voeden hun kinderen op. Hij heeft het over een ongelukkige boom met een jeugdtrauma, omdat zijn ouders niet goed voor hem konden zorgen. Zouden bomen ook in therapie gaan?

Ik vind bomen prachtig zonder ze menselijke eigenschappen toe te dichten. Ook knotwilgen en beukenhagen vind ik mooi. Ik zie er geen gemartelde, pijnlijdende wezens in. Ik zie bomen als bomen.

(Natuurdagboek Trouw woensdag 20 april 2016)